De Holliger Drievuldigheid

We schrijven woensdag 9 oktober 2013 in deSingel in Antwerpen. Na een uitputtende lezing over zijn Partita voor piano solo (twee en een half uur zonder onderbreking en pianist Jan Michiels knock-out in de touwen) heb ik een babbel met de minzame Heinz Holliger. Terwijl hij een handvol nootjes uit zijn broekzak tevoorschijn tovert (zijn avondmaal voor die avond), complimenteer ik hem met zijn hemelse remake van een Bach-cd uit 2011. Holliger zette in 1982 al eens ongeveer hetzelfde aangrijpende programma op cd, maar lacht deze eerste opname weg als een jeugdzonde. Hij ziet wel wat in mijn beschrijving van een gelouterd artiest die op zijn 72e (!) in staat is een diep authentieke en doorvoelde Bach op nieuwe instrumenten op te nemen. Op mijn vraag of dit zijn – voorlopige – zwanenzang is op cd, reageert hij kort: ‘Neen, natuurlijk niet: ik voel me nu pas in staat om een heel aantal dingen op de juiste manier op te nemen’. Deze anekdote tekent de hoboïst vrij nauwkeurig, maar er is meer, want Holliger verdiende ook als componist en dirigent zijn strepen.

Holliger als hoboïst
Voor vele hoboïsten wereldwijd is Heinz Holliger een lichtbaken en een inspiratiebron geweest. Hij heeft zowat het hele hoborepertoire uitgevoerd en zijn interpretaties golden – en gelden nog steeds – als standaard. Er wordt steevast over zijn nogal snijdende en scherpe toon gediscussieerd, maar wie anders heeft de hobowereld zo op zijn kop gezet met zijn uitzinnig muzikale interpretaties, zijn splijtend technisch vermogen en zijn vernieuwingsdrift voor zowel het instrument als het repertoire? Er zijn vele fantastische hoboïsten, maar een icoon als Holliger is en blijft een unicum. Edo de Waart, eredirigent van het Antwerp Symphony Orchestra en zelf ex-hoboïst, tekende in 1971 als dirigent trouwens mee voor een van de mooiste opnames uit Holligers discografie: de concerto’s van Mozart en Strauss samen met het toenmalige New Philharmonia Orchestra.

Holliger als componist
Dat Holliger al op jonge leeftijd compositie studeerde bij Sandor Veress, zelf componist van wellicht het mooiste hoboconcerto uit de twintigste eeuw, is minder bekend. Een van zijn eerste wapenfeiten is de onvolprezen Sonate voor hobo solo uit 1959. Holliger kreeg ook een lik van Pierre Boulez’ seriële verfborstel en was bevriend met alle grote componisten van de twintigste eeuw (denk aan Berio, Ligeti, Stockhausen, Henze en Carter). Hij overhaalde elk van hen trouwens om een substantiële bijdrage te leveren aan het magere hoborepertoire van de twintigste eeuw. Holligers eigen, soms wat harde, hedendaagse taal wordt gecounterd door een levenslange fascinatie voor artistieke randfiguren. In een onvermoeibare zoektocht langs de grenzen van taal en klank baseerde hij al zijn werken op de verschoppelingen van deze wereld. Voorbeelden? Zijn machtige Vioolconcerto, waarmee hij een hommage brengt aan de onbekende schilder Louis Soutter. Denk verder aan de Scardanellicyclus op teksten van Friedrich Hölderlin, misschien wel zijn magnum opus. Of zijn enige opera, Sneeuwwitje, die weliswaar niet de tekst van de gebroeders Grimm volgt, maar de grimmige schaduwversie van de Zwitserse schrijver Robert Walser. En niet te vergeten: zijn ‘officieuze hoboconcerto’ Siebengesang, geïnspireerd op de onthutsende poëzie van Georg Trakl.

Holliger als dirigent
Holliger componeert voor heel diverse bezettingen en schuwt het komische niet (ontdek zijn hilarische liedcyclus Alb-Chehr waarin hij naar de bronnen van de Zwitserse volksmuziek terugkeert), maar blijft altijd aangetrokken tot het duistere, het niet aanvaarde, het ondoordringbare van de menselijke geest. Ook daarom is Heinz Holliger uitgegroeid tot een dirigent van formaat: zijn onvrede met de te luchtige interpretaties van componisten wiens werk naar zijn mening een veel grotere diepgang vertoont, deden hem zelf naar het dirigeerstokje grijpen. Als dirigent (en evenzeer als hoboïst) staat hij niet meteen bekend als een gemakkelijke jongen. Hij legt het liefste componisten als Schumann, Debussy en Schubert op de lessenaar en staat bij voorkeur voor orkesten waarvan hij weet dat ze hem willen volgen in zijn soms eigenzinnige interpretaties. Als begenadigd pedagoog zijn dat in vele gevallen jeugdige orkesten. In de Koningin Elisabethzaal trakteert hij het publiek van het Antwerp Symphony Orchestra op een intense trip die je doorheen de meanderende geest van een van de grootste musici van de 20e en 21e eeuw zal voeren. PVB

Vr 27.10.2017 — 20:00
Koningin Elisabethzaal, Antwerpen
Heinz Holliger dirigent
Piet Van Bockstal hobo
Sarah Maria Sun sopraan
Schubert Symfonie nr. 8, ‘Unvollendete’
Holliger Dämmerlicht (vijf haiku’s voor sopraan en orkest)
Holliger Siebengesang
Ravel La valse (poème choréographique)

Tickets vanaf € 10

Categorieën:Extra

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s