Klassiek in de Stad

Met zijn Hommage à Brel laat Filip Jordens Jacques Brel herleven. Tijdens Klassiek in de Stad brengt hij een symfonische uitvoering van diens oeuvre. Het Antwerp Symphony Orchestra en klarinettist-dirigent Paul Meyer laten de muziek van Brel mee schitteren tijdens het openluchtconcert op het Sint-Jansplein.

Hoe is de link tussen klassieke muziek en het oeuvre van Brel? ‘Die link is heel sterk. Hij was een echte liefhebber van klassieke muziek en zijn oeuvre is er sterk door geïnspireerd. De ontmoeting met zijn twee componistes à vie was op dat vlak bepalend. Gérard Jouannest en François Rauber waren geschoold als klassiek pianist. Twintig jaar lang hadden zij een heel groot aandeel in zijn composities en arrangementen. En daarbij lieten ze zich vooral inspireren door klassieke muziek. Elementen van pakweg Chopin en Ravel vind je vaak terug in zijn liedjes. Hier en daar gaat het zelfs om echte verwijzingen.’

‘Brel zelf hield dus ook erg veel van klassieke muziek. Tijdens zijn tournees in de jaren ’50 en ’60 wilde hij in de auto altijd naar Radio Vatican luisteren. Dat was de enige zender waarop altijd klassieke muziek te horen was. Gérard Jouannest moet nog steeds lachen om het feit dat klassieke muziek de niet-gelovige Brel naar Radio Vatican dreef. Ooit presenteerde hij het programma Madame Classique op de Franse radio. Daarin besprak hij componisten en muziek. En toen hij later op de Markiezeneilanden woonde, stimuleerde hij de lokale radiozender om elke dag een half uur klassiek te draaien. Dat was redelijk revolutionair in de tijd van rock-’n-roll en yé yé-muziek. Klassieke muziek was verweven met zijn privé- en professioneel leven.’

Welke dimensie voegt een symfonisch orkest toe aan zijn muziek? ‘In al zijn muziek zitten verwijzingen naar een symfonisch orkest. Hij zette nooit nummers met een volledig orkest op plaat. Maar in de studio nam hij wel muziek op met strijkers en blazers. Ook minder evidente instrumenten als hobo en klarinet gebruikte hij.’
‘Michel Bisceglia en Maarten Lingier brachten voor de symfonische Hommage à Brel de arrangementen tot volle wasdom. Je wordt volledig meegezogen door die muziek en de enorme kracht van een symfonisch orkest. Brels oeuvre leent er zich perfect toe. En ik vind het tof dat alles op het moment zelf gebeurt. Er komen geen opnames aan te pas. De muziek ontstaat hier en nu en dat geeft een extra dimensie.’
Tijdens ons concert op het Sint-Jansplein willen we ook bijzondere instrumenten gebruiken. Naast bijvoorbeeld piano en accordeon hoor je ook de Ondes Martenot. Dat is een van de eerste elektronische instrumenten, een voorloper van de synthesizer. In Ne me quitte pas kan je het heel goed horen. Op het openluchtconcert bespeelt Evelyn Groynne, de enige Belgische ondeniste, een origineel instrument van Martenot.’

Het openluchtconcert vindt plaats op het grootste plein van Antwerpen. Kan je zijn intiemere nummers daar ook brengen? ‘Absoluut. Mensen verwarren intiem soms met claustrofobisch. Maar intimiteit kan ook een grootse vorm aannemen. Het zou maar erg zijn als we die intieme nummers alleen in achterkamers en donkere kroegen zouden brengen. Bij de gratie van de muziek zullen we er zeker in slagen om die intimiteit op het Sint-Jansplein over te brengen. Met het Antwerp Symphony Orchestra en Paul Meyer gaat dat zeker lukken.’

Het woord is misschien vreemd gekozen, maar zit achter jouw hommage ook een zekere missionering? De muziek van Brel levend houden en bekend maken? ‘Jazeker. Missionering is helemaal geen fout woord. Integendeel, het is een van de belangrijkste aspecten van de Hommage à Brel. Ik moedig mensen aan om de platen van Brel te kopen. Daarom bied ik bewust geen opnames aan van mijn eigen concerten. Luister naar de meesteruitvoerder! Maar ik vind het wel zinvol om de mensen een live uitvoering cadeau te geven. Want dat kan Brel uiteraard niet meer. Dat live aspect is heel belangrijk voor mij. De muziek doet een appel aan muzikanten en publiek. Daardoor ontstaat een zeker magie. En dat is het bijzondere aan theater en live muziek. Het zijn arts vivants.’

De optredens van Brel hebben inderdaad een theatrale inslag. Is jouw eigen theaterachtergrond belangrijk om jouw Hommage à Brel te kunnen brengen? ‘Ik heb daar eigenlijk nooit bewust over nagedacht. De manier waarop ik mijn hommage breng, is organisch gegroeid. Dit is geen voorbedacht concept. Het ontstond letterlijk toen ik Brel zong onder mijn douche. En na de douche volgden de badkamer, de keuken, het café en tenslotte de concertzaal. Ik denk wél dat er iets theatraals in zijn muziek zit. De ontdekking van het crescendo en het decrescendo hielpen hem bij het schrijven. Vaak beginnen zijn nummers erg plastisch met een anekdote, een bepaalde situatie of filmische sfeer. En daarin plaatst hij dan een personage of zichzelf.’ ‘Over Brels expressiviteit zeggen mensen vaak: je hebt hem goed bestudeerd, je gebaren en mimiek zitten heel dicht bij Brel. Maar voor mij is dat helemaal niet aan de orde. Het is een misverstand dat interpreteren of acteren gelijkstaat aan ‘doen alsof’. Het podium is net de uitgelezen plek om jezelf in alle eerlijkheid te uiten zoals je bent. Je kan ook zeggen dat dat het verschil is tussen uitbeelden en verbeelden.’

Brel blijft de geesten beroeren in verkiezingen van het mooiste liedje of de grootste Belg. Wat vind je zelf van zijn plaats in de recente muziekgeschiedenis? ‘Hij is zonder twijfel een belangrijke figuur in de hedendaagse muziekgeschiedenis. Kijk maar hoe vaak hij is gecoverd. En dat niet alleen in chansons, ook in crooners, jazz, rap en zelfs hardrock. Brel heeft een vrij unieke plaats in het chanson. Hij bracht geen variété, maar was ook geen superpoëet als Ferré of Brassens. Hij maakte veel muzikale uitstapjes naar bijvoorbeeld klassiek en jazz. In Les fenêtres zit zelfs een vermoeden van rap. Dat maakt hem redelijk uniek. En ook dat hij als Belg zo’n prominente plaats innam in de Franse muziek. Bij Stromae zie ik dat misschien ook wel gebeuren. Hij vertoont veel gelijkenissen met Brel. Ze zetten allebei de dingen op hun kop.’ MVM

Zondag 03.09.2017 – 19:30
Sint-Jansplein, Antwerpen
Paul Meyer
dirigent
Filip Jordens
zang

Gratis

Categorieën:Interview

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s