‘Het werk is nooit af’ – Piet van Bockstal tussen lichaam of ziel

Nu hij een carrière van bijna 35 jaar in het Antwerp Symphony Orchestra afsluit, blikt hoboïst Piet van Bockstal terug op hoe het begon, het orkest, het publiek en de gevolgen van jarenlang hobo spelen op topniveau: ‘Ik heb een grotere longinhoud, maar of je daar nu veel mee bent…’

s1920_Magazine_01_PRINT-34

Vlakbij de prachtige 17e-eeuwse Begijnhofkerk in Mechelen rakelt Piet van Bockstal memorabele momenten op uit zijn tijd bij het Antwerp Symphony Orchestra. Bijna 35 jaar en acht chefdirigenten later vertelt hij over de evolutie van het stadsorkest De Philharmonie van Vlaanderen tot het internationale Antwerp Symphony Orchestra: ‘De groep groeide door een injectie van jong talent en hard werk – ook in de directie – snel uit tot een goed orkest.’ Net na de eerste naamsverandering nam de toen 21-jarige student hobo aan het Brusselse conservatorium deel aan de auditie in deSingel. ‘Na de naar mijn gevoel teleurstellende eerste ronde dacht ik dat het voorbij was. Ik pakte mijn spullen en stapte naar buiten tot ik iemand mijn naam hoorde roepen. Ik geloofde het eerst niet, maar de jury wou me ook in de tweede ronde horen. De rest is geschiedenis.’ Emil Tsjacharov, een student van Herbert von Karajan, was toen chef-dirigent en gaf Piet de kans om drie maanden in Berlijn te studeren bij de hoboïst van de Berliner Philharmoniker, Hansjörg Schellenberger. ‘Dat was een immens leerrijke periode. Ik kon er Karajan tijdens repetities aan het werk zien en heb de opnamesessie voor Carmen met onder anderen José van Dam van dichtbij kunnen meemaken.’ Maar ook in Antwerpen was er wereldklasse te horen: ‘Dankzij Tsjacharov kon het orkest de beste solisten strikken. Als 22-jarige een stemnoot aan Anne-Sophie Mutter mogen geven, maar ook de prachtige solo uit het tweede deel van Brahms’ Vioolconcerto mogen spelen, dat zijn momenten die je nooit vergeet.’

Collectie programmaboekjes
Niet minder dan achttien hoboconcerto’s bracht Piet ten gehore onder begeleiding van zijn collega’s. Componisten als Carter, Zimmermann, Aho, Ligeti, Holliger en ook Strauss heeft hij in Antwerpen uitgevoerd en dan zijn de concerten met andere ensembles er niet bij gerekend, goed voor meer dan 70 hoboconcerto’s in totaal. ‘Alle programmaboekjes van concerten die ik heb gespeeld liggen in de kelder. Ik heb ze doorheen de jaren methodisch bijgehouden, ik ben daar nogal een freak in,’ geeft hij toe. Vooral het grote aandeel aan hedendaagse muziek valt op: ‘Ik vind het de plicht van een muzikant om met hedendaagse muziek bezig te zijn. Nieuwe muziek voor orkest blijft relevant omdat het orkest als ‘instrument’ na al die jaren nog steeds zoveel te bieden heeft. De combinatie van fluit en hobo in muziek van Brahms of het begin van de Sinfonietta van Janáček met de hele batterij koperblazers vormen een uniek kleurenpalet. Daar is tot op heden nog geen alternatief voor, net zoals er geen alternatief is voor de kleuren van Mark Rothko of Vincent van Gogh.’ Maar dat (hedendaagse) klassieke muziek een niche is geworden ontgaat hem niet, hij ziet hetzelfde gebeuren in de rock- en jazzmuziek, een andere liefde van Piet. ‘Het – helaas last minute geannuleerde – concert van Sting op Gent Jazz was uitverkocht, maar het optreden van de minder bekende John Zorn – wat een waanzinnig goed concert was – vulde nog geen derde van de tent.’

F-repertoire
Hobo spelen is fysiek intensief en voor Piet gaat de vergelijking met topsport wel degelijk op. ‘Je moet je conditie op peil houden, discipline kweken, altijd presteren. Je kan het je niet permitteren om elke avond door te zakken of je hobo twee weken te laten liggen om dan plots een belangrijk concert te spelen. Het werk is nooit af.’ Bij uitvoerende kunstenaars komt daar ook nog het emotionele aspect bij kijken. ‘Als muzikant ben je verplicht om tijdens een concert je emoties over te brengen en de ene dag gaat dat makkelijker dan de andere. En soms gebeurt het dat de muziek je diep raakt, iets wat ik tijdens mijn beginjaren minder had.’ Muzikant zijn is dus flirten met de dunne grens tussen laten meeslepen en fysieke controle, tussen lichaam en ziel. Maar het mag duidelijk zijn dat muziek voor Piet meer is dan een beroep. Gewoon ontspannen luisteren naar muziek hoort er nog steeds bij, al is de beroepsmuzikant nooit helemaal weg. ‘Als ik naar klassieke muziek luister vallen de technische details wel op, maar evengoed kan ik bij een symfonie of een goede song van Radiohead geraakt worden door de gelaagdheid en energie die ervan uitgaat.’ Over de band met zijn hobo is Piet duidelijk: ‘Ik heb geen relatie met mijn instrument. Ik zou niet opnieuw voor de hobo kiezen, mocht ik herbeginnen. Het repertoire is zo beperkt, daar vecht ik al mijn hele leven mee. Een pianist, violist of zanger kan zijn of haar hele carrière vullen met A-repertoire, maar wij beginnen aan C om daarna verder af te zakken naar F. Maar eens ik aan iets begin, ga ik er 100% voor. Ik heb dan ook alle degelijke werken voor hobo doorploegd.’

Voor en na
‘Ik ben het orkest dankbaar voor de kansen die het me heeft gegeven om als solist op te treden en de fijne tournees mee te maken en ik koester de herinneringen aan ons publiek. Ik heb hun blijk van erkenning en de fijne babbels in de foyer na afloop van een concert enorm gewaardeerd. Het orkest heeft een zeer warm en attent publiek.’ Aan toekomstplannen is er alleszins geen gebrek: moderne muziek blijven uitspitten met Ictus en Oxalys, zijn kennis blijven doorgeven als docent aan het conservatorium van Gent en het Belgische hoborepertoire op plaat vastleggen staan op de planning. ‘Ook mijn jarenlange ervaring als artistiek leider, programmator, tekstschrijver en gastspreker voor concertinleidingen wil ik blijven inzetten. Maar ik voel me niet geroepen om te gaan dirigeren of componeren’, anticipeert hij lachend. SP

Categorieën:Interview, Verdieping

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s