Martha Argerich: een grande dame vol risico’s

‘Leeftijd is maar een getal’: in het geval van de Argentijns-Zwitserse pianiste Martha Argerich gaat dat gezegde zeker op. Op 80-jarige leeftijd heeft Argerich nog niets van haar muzikale energie verloren. Dat zal bijzonder mooi te horen zijn in haar uitvoering van Poulencs Dubbelconcerto met Polina Leschenko en het Antwerp Symphony Orchestra. Haar tegenspeelster is half zo oud als Argerich, maar de pianistes kennen elkaar goed. Argerich en Leschenko traden reeds vele malen samen op en brachten ook samen cd-opnames uit.

Martha Argerich is een levende legende. Een paar maanden voor haar derde verjaardag speelde ze — uitgedaagd door een vijfjarig speelkameraadje — voor het eerst een stuk op piano. Puur op gehoor, zo gaat de legende. Haar professionele debuut maakte ze vervolgens toen ze acht jaar oud was. Ze verhuisde met haar familie van Argentinië naar Zwitserland en won nog voor haar twintigste verjaardag drie van de belangrijkste internationale muziek- en pianowedstrijden.

Iedereen die de afgelopen decennia Argerich in concert of op cd heeft gehoord, weet wat voor een uitzonderlijke muzikante zij is. Maar wat is het precies dat deze pianiste zo bijzonder maakt? Als jonge pianiste werd Argerich opgemerkt om haar gedurfde en vurige spel. Tegelijkertijd werd ze geprezen om de verfijndheid van haar muzikale expressie en haar diepgaande begrip van de muziek. En nog steeds combineert Argerich in haar muzikale interpretaties poëtische gevoeligheid voor melodische frasering en toonschakering met een stoutmoedig en passievol pianospel.

Wat er in Argerich zelf omgaat? Daar komt het publiek niet snel achter. De pianiste geeft niet vaak interviews en staat — opmerkelijk genoeg — eigenlijk helemaal niet graag in het middelpunt van de aandacht. Ze is een legende in de klassieke muziekwereld, maar heeft altijd geweigerd haar sterrenstatus te cultiveren. Het verhaal van Martha Argerich is er een over muzikale genialiteit, een genialiteit die haar op geheel natuurlijke wijze eigen lijkt te zijn. Ze heeft niet alleen een fotografisch geheugen, ze is ook in staat om een muziekstuk na het slechts één keer te hebben gehoord al perfect na te spelen. Argerich kan een werk met zo’n diepte, reikwijdte en emotie uitvoeren dat het zelfs de meest onwillige luisteraar diep raakt. Door haar absolute beheersing van de muziek kan ze het zich ook veroorloven in haar spel uitzonderlijk vrij te zijn. Misschien is dat wel wat Argerich zo bijzonder maakt. Haar concerten zijn uiterst dynamische, bijna magische, ervaringen.

Martha Argerich en Mischa Maisky in concert

In de loop van haar lange carrière heeft Martha Argerich inmiddels zo goed als alle werken voor piano opgenomen: van Bach, Bartók en Beethoven tot Ravel, Sjostakovitsj en Stravinsky. Op deze opnames is ze niet alleen als betoverende soliste te horen maar ook als onderdeel van kamermuziekensembles. Zo vormt ze al decennialang een trio met cellist Mischa Maisky en violist Gidon Kremer. Ook zulke niet-solistische rollen vervult ze volgens haar collega’s altijd met veel generositeit. Generositeit spreekt ook uit Argerichs betrokkenheid bij jonge musici: de afgelopen jaren besteedde ze veel tijd aan het ondersteunen van jonge pianisten die hopen een klein beetje van haar romantisch, onstuimig en eindeloos expressief pianospel te mogen erven.

Polina Leschenko zal zulke getuigenissen van harte onderschrijven. Al jarenlang is zij een gewaardeerde speelpartner van Argerich. In Poulencs Dubbelconcerto hebben beide pianistes dan ook zeer gelijkwaardige partijen. Gedurende het hele concert zijn beiden bijna continu aan het spelen, vaak met, maar ook hele stukken zonder begeleiding van het orkest. Poulenc creëerde in dit werk een expressieve dialoog tussen de twee piano’s en het ondersteunende orkest. We horen invloeden van Mozart, Liszt, en de ‘jazzy’ muzikale taal van Ravel — altijd een groot voorbeeld voor Poulenc. Het eerste deel van het Dubbelconcerto begint direct en levendig, de pianistes moeten meteen alles uit de kast halen. Deze spetterende opening wordt gevolgd door een zachtmoediger tweede deel waarna in het derde deel de twee pianistes weer continu met elkaar wedijveren. Voor Leschenko is het concert met het Antwerp Symphony Orchestra trouwens een thuiswedstrijd, want al sinds 2013 is zij docente aan het Koninklijk Conservatorium Antwerpen.

Polina Leschenko is al jaren een gewaardeerde speelpartner van Argerich

Terug naar Martha Argerich. Terwijl veel topsolisten een uiterst gedisciplineerd leven leiden, is de levenshouding van Argerich chaotisch en onvoorspelbaar. In de documentaire Bloody Daughter (2012) toont haar jongste dochter Stéphanie liefdevol, maar ook meedogenloos, de ups en downs van het leven met een legende. Argerich heeft lak aan regelmaat en rebelleert al haar hele leven tegen verstikkende discipline die een leven in de muziek soms kan zijn. Ook als 80-jarige is haar spel echter niets aan originaliteit verloren. Misschien is dat wel wat Argerich zo bijzonder maakt: haar rebellie, haar levensvreugde en haar vaardigheid niet alleen zichzelf als pianiste, maar ook de muziek die zij speelt keer op keer opnieuw uit te vinden.

Antwerp Symphony Orchestra tourt samen met deze grande dame langs zowat alle grote concertzalen vanBelgië en Nederland. In het totaal zullen meer dan 7.000 toeschouwers van het muzikale spektakel kunnen genieten. Deze concertreeks wordt op die manier dit voorjaar ongetwijfeld een van de hoogtepunten van de klassieke muziek in de lage landen. RV

Poulenc met Martha Argerich en Polina Leschenko

05.05.2022 — 20:00
Paleis voor Schone Kunsten, Brussel
06.05.2022 — 20:00
Muziekcentrum De Bijloke, Gent
07.05.2022 — 20:00
Koningin Elisabethzaal, Antwerpen
08.05.2022 — 11:00
Het Concertgebouw, Amsterdam

Info & tickets >>>

Categorieën:Uncategorized

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s