Twee zussen, twee piano’s, één klank – Portret van Katia en Marielle Labèque

De zussen Labèque staan al decennialang aan de top wat pianoduo’s betreft en ook hun passage in Antwerpen zal niet onopgemerkt voorbijgaan. Met Martinů’s Concerto voor twee piano’s en orkest breken ze een lans voor dit onbekende, maar briljante meesterwerk. Een portret van twee pianozussen.

Zo’n 66 jaar geleden gingen Katia en Marielle Labèque voor het eerst samen achter de piano zitten. Katia was 5, Marielle 3 jaar oud en eigenlijk zijn ze er nooit meer achter vandaan gekomen. Voor het overgrote deel van hun muzikale carrière zijn de Frans-Italiaanse zussen onafscheidelijk. Ze studeren samen, ze treden samen op en ze wonen zo dicht mogelijk bij elkaar in de buurt. Het is dan ook geen wonder dat het bij de Labèques nauwelijks meer te horen is dat er twee musici aan het spelen zijn. Zoals hun twee vleugels perfect in elkaar passen, zo gaan ook de gespeelde muzikale lijnen naadloos in elkaar over. Als doorgewinterd duo kennen de zussen elkaar door en
door, ze hoeven elkaar tijdens het spelen nauwelijks aan te kijken en ademen als één. Dat resulteert in bijzonder intense en dynamische uitvoeringen.

De zomer van ’68
Terwijl Katia en Marielle als jonge kinderen al veel samen speelden, waren hun studies aan het Parijse conservatorium juist een tijd waarin de pianistes zich individueel sterk ontwikkelden. Na hun
afstuderen in de revolutionaire zomer van ’68 besloten ook de Labèque-zussen echter een onconventionele weg in te slaan. ‘Op het conservatorium leerden ze ons de kneepjes van het vak, maar niet de liefde voor de muziek zoals we die van onze ouders mee hadden gekregen.’ Zo vertellen de Labèques in een recent interview. ‘Misschien is het juist daarom dat we besloten onafhankelijk te willen zijn, om muziek te maken volgens onze eigen visies.’ Ze zagen af van de
solocarrières waarvoor de strenge en competitieve conservatoriumopleiding hen had gevormd en stortten zich op het pianorepertoire voor vier handen en twee piano’s. Hun eerste cd pakten Katia en Marielle, toen beiden nog geen twintig jaar oud, meteen groots aan, het werd een opname van Messiaens zevendelige suite voor twee piano’s (Vision de l’Amen). Niemand minder dan de componist zelf begeleidde deze opname. Het was het begin van de reputatie van de Labèquezussen
als ambassadrices van muziek van hedendaagse, vooral twintigste-eeuwse en veelal Franse, componisten.

Martinů
Bohuslav Martinů is een van deze componisten. In de jaren twintig emigreerde hij van Praag naar Parijs – in die tijd the place to be voor pioniers van de klassieke muziek. Martinů experimenteerde met alle verschillende stijlen die hij in de bruisende stad tegenkwam: surrealisme, neoclassicisme
en uiteraard jazz. Dit alles met een vleugje Tsjechische volksmuziek. Het concerto voor twee piano’s schreef hij in 1943 in de Verenigde Staten. Vanwege zijn steun aan de Tsjechische verzetsbeweging tegen de nazi’s had hij in 1940 zijn geliefde Parijs moeten ontvluchten. Desalniettemin is het stuk typerend voor Martinů’s stijl: rijk georkestreerd en met ongewone ritmische structuren.

Het dynamische werk lijkt de Labèques — met hun brede en bijna eclectische repertoire — op het lijf geschreven. De zussen speelden het concerto dan ook al heel vaak. Daarin zijn ze echter een van de weinige pianoduo’s. Het stuk is vrij onbekend en staat niet vaak op het programma. Iedere uitvoering is dus een bijzondere kans om kennis te maken met deze bijzonder krachtige muziek die vol zit met jazzy ritmes (vooral in het tweede deel) en Tsjechische volksmelodieën. De intrigerende ritmes geven het werk vooral tegen het einde het karakter van een dans, een dans waarin het sterk met elkaar verweven en energieke spel van de Labèque-zussen goed in naar voren kan komen. Waar de rustige Marielle meestal de lagere melodieën en baslijn voor haar rekening neemt, vliegt de energieke Katia de hoogte in. Het contact verliezen ze daarbij nooit. Marielle wacht geduldig tot
Katia weer geland is, en samen vervolgen de twee piano’s hun weg.

Rock ‘n’ Barok
Met hun weelderige zwarte haren en glamoureuze outfits lijken de Labèques bijna meer rocksterren dan klassieke pianistes. Die uitstraling maken de zussen overigens meer dan waar. Net als in ’68 zijn ze ook gedurende de rest van hun muzikale leven niet bang geweest om buiten de gebaande paden te treden en onconventionele keuzes te maken. Waar ze in hun jonge jaren samenwerkten met grootheden van de experimentele klassieke muziek zoals György Ligeti,
Pierre Boulez en Luciano Berio, zijn dat vandaag de dag pioniers als Thom Yorke, David Chalmin (de partner van Katia) en Bryce Dessner. Ook andere muziekstijlen staan op hun repertoire, regelmatig maken ze uitstapjes naar de jazz of bijvoorbeeld naar traditionele Baskische muziek — de klanken van hun geboorteregio. Nog steeds brengen ze daar graag hun tijd door als ze niet op tournee zijn. Katia en David hebben een woning op slechts een paar kilometer afstand van Marielle en haar man,
dirigent Semyon Bychkov. Binnen hun brede, gevarieerde en soms gedurfde repertoire blijven beide zussen grote fan van Mozart en Bach. Dat is voor hen de basis waar al het andere uit is voortgekomen. In de muziek gaat het Katia en Marielle vooral om de emotie, en die zit net zo goed in de werken Bach en Mozart als in de werken van Philip Glass of Dessner. De zussen Labèque zeggen beide een constante behoefte te hebben om bij te leren en zich te ontwikkelen. Ze willen
niet zomaar vertrouwen op alles wat ze al hebben gedaan maar ieder project, ieder optreden met een frisse blik vanuit het huidige moment benaderen. Dat is hun kracht. Rock of Barok, niets is te gek voor deze dynamische grootheden van het pianoduo. RV

29.01.2022 – 15:00
Koningin Elisabethzaal, Antwerpen
Info & tickets >>>

Categorieën:Uncategorized

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s