Doordringen tot het hart van de muziek – Interview met artist-in-residence Steven Osborne

De Schotse pianist Steven Osborne is een integere virtuoos die de muziek die hij vertolkt naar waarde schat en ze in optimale condities bij de luisteraar wil brengen. Dat hoor je op de meer dan twintig, vaak bekroonde, opnames die hij op zijn naam heeft staan en hij bewijst het ook keer op keer in concertzalen overal ter wereld. Daar werkt Steven Osborne samen met de meest prestigieuze musici, orkesten en dirigenten. Op zijn indrukwekkende curriculum blinkt de prijs van Instrumentalist of the Year van de Royal Philharmonic Society uit 2013 wellicht het meest, en er viel hem nog zoveel meer erkenning en roem te beurt. Tijdens het lopende seizoen is deze bijzondere pianist als artist-in-residence te gast bij Antwerp Symphony.

Foto: Antwerp Symphony & Björn Comhaire

‘Het is altijd fijn om uitgenodigd te worden als artist-in-residence en enkele keren per jaar naar een vertrouwde plek te kunnen terugkeren’, vertelt Osborne enthousiast. ‘De eerste concerten bij het Antwerp Symphony Orchestra met Beethovens Vierde pianoconcerto onder leiding van Philippe Herreweghe zijn uitstekend verlopen. Ik keek er wel naar uit omdat hij toch vanuit een heel andere achtergrond komt. En het is verrijkend als je met iemand die een eigen mening en inbreng heeft kan samenwerken. Hoe groter de betrokkenheid van de dirigent, hoe beter. En als een dirigent tenminste niet dogmatisch is, kan je altijd open en eerlijk discussiëren en naar elkaar toe komen. Philippe Herreweghe was heel genereus. Ook voor en na de repetities had ik goede gesprekken met hem en zo kwamen we tot een gedeelde interpretatie.’

Natuurlijke balans
Bij Steven Osborne is de openheid naar de invloeden van historisch geïnformeerd musiceren zeker aanwezig. ‘Het belangrijkste is echter hoe de muziek voelt’, benadrukt hij. ‘Ik wil op de eerste plaats doordringen tot het hart, tot de kern van de muziek. Wat voel je bij de muziek en wat wil je de luisteraars laten ervaren? Rond dat kernidee is er uiteraard ruimte voor andere aspecten. De aandacht voor de historische omstandigheden waarin muziek ontstond heeft uiteraard heel wat teweeggebracht afgelopen decennia. Ik vind dat bij hedendaagse Beethovenuitvoeringen vooral de ritmische vitaliteit opvalt in vergelijking met oudere opnames. Met die oude benadering kom je vandaag gewoon niet meer weg. Er is ondertussen veel meer informatie beschikbaar en er werd heel wat ‘gecorrigeerd’. Die aspecten zijn deel gaan uitmaken van de hedendaagse muziekcultuur en ik heb het gevoel dat er zo toch een natuurlijke balans ontstaan is.’

Foto: Gemma Aldous

In maart komt Steven Osborne naar Antwerpen voor het Eerste pianoconcerto van Johannes Brahms, een werk dat bij de première in 1858 niet zo goed onthaald werd, maar vandaag wel tot het grote repertoire behoort. ‘Als ik moet kiezen tussen het Eerste en Tweede pianoconcerto van Brahms, dan ga ik altijd voor het Eerste pianoconcerto’, klinkt het overtuigend bij Steven Osborne. ‘De late Brahms heeft natuurlijk ook veel troeven, maar hij werd toch steeds meer een controlefreak. In die late muziek is dat obsessieve karakter dan ook meer aanwezig. In het eerste concerto voel ik meer spontaniteit. In het eerste deel zitten er daardoor misschien ook wel enkele zwakheden. Ik schreef er als student zelfs een essay over. Dat academische aspect om in de partituur te duiken en te analyseren is zeer verrijkend. Zo kan je ontdekken hoe creatief Brahms met zijn motieven omspringt en wat er allemaal in het orkest gebeurt. Met het ouder worden focus ik meer op het intuïtieve, op het gevoel dat die muziek me geeft.’ Steven Osborne spreekt met veel enthousiasme over de pianomuziek van Beethoven of Brahms en hij heeft uiteraard een uitgebreid repertoire in de vingers. De muziek waaraan hij zich waagt, moet altijd toch enigszins bij zijn muzikale inborst aansluiten. ‘Ik speel bijvoorbeeld niet graag Chopin’, bekent Osborne. ‘En ook met Schumann heb ik het moeilijk. Ik vind hun taal verwarrend. Ik kan wel genieten van musici die deze muziek wel uitstekend kunnen spelen, maar zelf kan ik er maar moeilijk mee overweg.’

Specialist
Een muziektaal die hij wel uitstekend begrijpt en aanvoelt, is die van Olivier Messiaen. Met zijn verfijnde en heldere techniek weet Steven Osborne subtiele kleuren uit de piano te halen, de heftige uithalen kan hij welgemikt plaatsen en de heldere opbouw verliest hij daarbij nooit uit het oog. Daardoor behoort de Schotse pianist zonder meer tot de beste Messiaenvertolkers van vandaag. ‘Het begon ooit op een zomerschool waar iemand werk van Messiaen speelde’, herinnert Steven Osborne zich. ‘Ik begon me meteen in zijn muziek te interesseren. Vooral de trage delen uit de Vingt Regards sur L’Enfant-Jésus spraken me aan. Op uitzondering van enkele werken van Morton Feldman bestaat er volgens mij geen muziek waar die traagheid tot zo’n prachtige bogen kan leiden. En dan zijn er die contrasten: die plotse uithalen en die combinaties van Gershwinakkoorden naast meer atonale samenklanken. Messiaen ontwikkelde een heel persoonlijke muziektaal waarin oude toonladders, vogelzang, allerlei complexe en eenvoudige ingrediënten tot een unieke en heel herkenbare muziektaal samenkomen. Door het gebruik van die muziektaal vermeed hij het gevaar, dat in die periode wel eens om de hoek loerde, om in abstractie en theoretisering terecht te komen.’

Op 24 april speelt Steven Osborne het Quatuor pour la Fin du Temps van Messiaen in AMUZ. Deze mijlpaal uit het kamermuziekrepertoire van de twintigste eeuw voert hij uit met solisten van Antwerp Symphony. Het werk over de Bijbelse apocalyps ontstond in 1940 toen Messiaen als Franse gevangene in een Duits kamp verbleef. Daar werd het in 1941 voor de medegevangenen ook voor het eerst uitgevoerd. ‘Ik ken weinig stukken uit de jaren 1940 die voor zo’n beklijvende ervaring zorgen’, besluit Steven Osborne. ‘En toch is het een bizar stuk. De helft van de delen zijn gebaseerd op bestaande eigen composities en de rest componeerde hij in het kamp. Ook hier laveert Messiaen tussen eenvoudig en complex en ontstaan er wel eens ongerijmde combinaties. Hij maakt er een ongelooflijke mengelmoes van, maar het eindresultaat is bijzonder sterk en de muziek is adembenemend.’ TE

10.03.2022 – 21:00
Clubconcert 11
Koningin Elisabethzaal, Antwerpen

Info & tickets >>>

11.03.2022 – 20:00
Koningin Elisabethzaal, Antwerpen

Info & tickets >>>

24.04.2022 – 15:00
AMUZ, Antwerpen

Info & tickets >>>

Categorieën:Uncategorized

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s