Een universum op zichzelf – Het Strijkoctet van Mendelssohn

Het Strijkoctet van Felix Mendelssohn (1809-1847) is als een deur naar een andere wereld. Een wereld waarin acht muzikanten de allure van een heel orkest hebben, een wereld waarin alles hecht met elkaar verbonden is. Mendelssohn schreef in het voorwoord van de partituur dat het Octet door alle instrumenten in een symfonisch orkestrale stijl gespeeld moesten worden. De muzikanten moeten de piano’s en forte’s ook strikt en met meer overtuiging uitvoeren dan wat gebruikelijk is in dit soort werken. Een orkestrale klank met acht muzikanten? Helemaal coronaproof!

De grote bijzonderheid van dit octet – behalve het feit dat er maar een handvol composities bestaan voor deze dubbele strijkkwartetbezetting – is de zogenaamde ‘cyclische vorm’. Dat betekent dat muzikale elementen in de verschillende delen terugkomen. Het resultaat is een sterke eenheid en verbondenheid doorheen deze uitgebreide compositie. Het is een manier om de weg niet kwijt te geraken in de opeenvolging van melodieën en overgangspassages. Mendelssohn zet bakens van herkenning uit die de muzikant en de luisteraar helpen navigeren doorheen het rijke muzikale universum van het octet, waarin virtuositeit, lyriek, spanning en zelfs humor elk hun plaats krijgen. Zulke muzikale reminiscenties komen ook al voor bij Ludwig van Beethoven (in de Vijfde en de Negende symfonie bijvoorbeeld), maar Mendelssohn is de eerste bij wie deze muzikale verbondenheid de ruggengraat van de hele compositie vormt. Deze manier van denken resoneert niet toevallig met de filosofische concepten van tijdgenoot Georg Wilhelm Friedrich Hegel (1770-1831), wiens lezingen over esthetiek Mendelssohn later zou bijwonen. Bij Hegel brengt elke volgende stap in het proces van de geschiedenis elementen van het verleden in evenwicht met het heden. Op een gelijkaardige manier zien we hoe Mendelssohn in de finale van zijn octet muzikale elementen uit elk van de voorgaande delen combineert met nieuwe ideeën. De muziek herinnert aan zichzelf, verwoordt haar eigen verleden en brengt deze in een nieuwe eenheid. Dat kan filosofisch wel mooi en logisch klinken, maar de muzikale uitwerking hiervan is ronduit verbluffend, en al zeker voor een componist die op dat moment 16 jaar was. De finale van het octet blijkt na een half uur intens luisteren de bestemming te zijn waarnaar alle voorgaande muziek onderweg was. Het is als een film waarin je je pas in de slotscène realiseert hoe de vork aan de steel zit, en waarop je de hele film opnieuw zou willen bekijken. KC

Zo 24.01.2021 — 15:00
AMUZ, Antwerpen

Lisanne Soeterbroek viool
Mimi Jung viool
Mara Mikelsone viool
Camille Joubert viool
Natalia Buga altviool
Dino Dragovic altviool
Maria Mudrova cello
Diego Liberati cello
Mendelssohn Strijkkwartet nr. 6
Mendelssohn Strijkoctet

Tickets €18

Categorieën:Verdieping

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s