Beethoven’s Nightmare

Het legendarische duo Igudesman Joo meets Antwerp Symphony

Al meer dan 15 jaar slagen violist Aleksey Igudesman en pianist Hyung-ki Joo erin om een breed publiek – van de volslagen muziekleek tot de meest gepassioneerde melomaan – aan het lachen te brengen met klassieke muziek. Humor, interactie en improvisatie zijn sleutelwoorden, maar noem het geen gratuite kolder: ‘Wij proberen nooit grappig te zijn, maar onze ideeën zijn vaak zo gek dat mensen moeten lachen.’ Een gesprek met Aleksey Igudesman over de nachtmerries van Beethoven en zijn duo dat sterren als Janine Jansen, Joshua Bell en Mischa Maisky onder zijn fans mag rekenen.

Igudesman & Joo

De titel van jullie nieuwste show is Beethoven’s Nightmare. Dat klinkt onheilspellend.
Veel van onze shows hebben het woord nightmare in hun titel. Er was bijvoorbeeld A Little Nightmare Music en later BIG Nightmare Music, dus ondertussen associeren mensen ons met nachtmerries, al weet ik niet of dat een goede zaak is (lacht). Naar aanleiding van het 250e geboortejaar van Beethoven maakten we deze nieuwe show rond zijn muziek. Het zou zomaar zijn nachtmerrie kunnen zijn op verschillende manieren: misschien ziet hij ons niet graag zijn muziek ondersteboven keren of wie weet gruwt hij van een jaar waarin alleen maar zijn muziek wordt gespeeld. Maar Beethoven beleefde zijn grootste nachtmerrie vooral toen zijn gehoor achteruitging. Deze voorstelling voor jong en oud bevat veel humor, maar heeft een serieuze kern. Terwijl het orkest de bekende Mondscheinsonate speelt – een arrangement van mijn collega Hyung-ki Joo – lees ik bijvoorbeeld als de schrijvende Beethoven passages voor uit het Heiligenstädter Testament, de brief aan zijn broers waarin hij zijn wanhoop neerschrijft over zijn verslechterende gehoor en waarin hij opbiecht dat enkel muziek hem ervan weerhoudt om zelfmoord te plegen. Ondertussen klinken er vanuit het orkest flarden van zijn muziek en een hoge fluittoon van de piccolo die tinnitus nabootst. Het is een ontroerend moment dat laat zien hoe verschrikkelijk het moet zijn geweest voor een van de grootste muzikale genieën om langzaam maar zeker zijn gehoor te verliezen.

‘Ook voor het publiek is dit verfrissend: ze zien hun vertrouwde musici op een andere manier optreden.’

Wat doen jullie nog meer met de muziek van Beethoven? Geven jullie er steeds een eigen twist aan?
Muziek is zo krachtig en vol betekenis, we willen hieraan geen afbreuk doen door per se grappig te willen zijn. We lachen niet met de muziek, we lachen met behulp van de muziek. Dit gezegd zijnde: het is inderdaad altijd met een twist, maar steeds met een reden. Om een voorbeeld te geven: zijn bekende Für Elise, een van zijn meest herkenbare composities, is een rode draad doorheen het programma. Zo is er een variatie waarbij Hyung-ki het stuk karategewijs op de piano speelt, is er een ander arrangement dat Foreign Lisa heet en heb ik er een variatie op gecomponeerd met de titel For A Lease voor orkest, viool, piano en vibrafoon. In dit stuk probeer ik deze overbekende muziek te ‘ontkitschen’ door de harmonieen subtiel te wijzigen en zo de muziek een beetje meer nostalgie en op een zeker moment zelfs een groove te geven. Natuurlijk is Beethovens muziek zo fantastisch en is ze onmogelijk te verbeteren, maar toch hebben we het gedaan (lacht). Beethoven is voor ons een van de meest revolutionaire componisten aller tijden en hij heeft een immense invloed gehad op componisten die jaren na hem kwamen, ook op muzikanten die geen ‘ernstige’ muziek schreven. Een voorbeeld: in zijn laatste pianosonate is er een moment waarop onvervalste swingmuziek klinkt. Misschien nog bekender is de baslijn in zijn ouverture tot Egmont, een voorloper van de walking bass uit de jazz. En zo bevat ook de Vijfde symfonie een groot arsenaal aan kenmerken van hedendaagse stijlen zoals funk en jazz. Wat wij gedaan hebben, is deze inspiratiebron voor de moderne muziek zelf laten transformeren tot deze muziekstijlen. Het interessante is: wij hoeven die stijlen helemaal niet op te dringen aan zijn muziek, ze liggen voor het grijpen in de partituur. We laten ook de bekende melodie van de Ode an die Freude op muzikale wijze de wereld rondgaan in de stijl van flamenco, zigeunermuziek, Keltische volksmuziek, Midden-Oosterse muziek en vele andere, helemaal in de geest van Schillers tekst ‘Alle Menschen werden Brüder’. Muziek is altijd een vorm van entertainment geweest, maar het is niet omdat het serieus is dat het niet entertainend kan zijn, en vice versa.

‘Muziek is altijd een vorm van entertainment geweest, maar het is niet omdat het serieus is dat het niet entertainend kan zijn, en vice versa.’

Jullie werkten al met verschillende professionele orkesten zoals de New York Philharmonic, het Tonhalle-Orchester Zürich en de London Philharmonic. Elke keer opnieuw staan jullie dus op het podium met een andere groep die een heel eigen dynamiek heeft. Beïnvloedt dat het eindresultaat?
We hebben het geluk dat we na al die jaren een reputatie hebben opgebouwd bij orkestmusici. Zij weten dat we voor kwaliteit en plezier gaan. We werken serieus met het orkest, maar we stimuleren steeds interactie, creativiteit en improvisatie. We houden hier ook rekening mee bij de samenstelling van de show door ‘open momenten’ te voorzien die dus nog niet bij voorbaat ingevuld zijn. Het gebeurt dat musici tegen ons komen zeggen dat de tijd met onze voorstelling een soort therapie was voor hen. Het antwoord op de vraag is dus zonder twijfel ja, het orkest bepaalt mee de show. We proberen hierbij ook het orkest als een groep individuen te zien waarbij elkeen creatief is, in plaats van een in zwart geklede mensenmassa die zo min mogelijk mag opvallen. Het is geen begrafenis, maar een feest. Ook voor het publiek is dit vaak verfrissend: ze zien hun vertrouwde musici plots op een andere manier optreden. We zijn daarom de orkesten die ons uitnodigen dankbaar, het bewijst dat ze een open geest hebben voor initiatieven die klassieke muziek levend houden. SP

Vr 25.09.2020 — 20:15
Muziekgebouw Frits Philips, Eindhoven
Za 26.09.2020 — 20:00
Koningin Elisabethzaal, Antwerpen

Aleksey Igudesman viool
Hyung-ki Joo piano
Beethoven’s Nightmare

Tickets vanaf €13

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s