Vernieuwde finesse – Topstukken van de Franse kamermuziek doorheen de twintigste eeuw

In het intieme kader van AMUZ trakteren onze muzikanten je op zondagnamiddag vol verfrissende en subtiele Franse klanken.

_KVD4870_staugust_amuz_koenvandammearchphot.jpgDelicatesse
Dat de Fransman Albert Roussel bij het grote publiek niet bijzonder bekend is, komt onder meer omdat hij zeven jaar na het genie Claude Debussy werd geboren. Dat neemt echter niet weg dat Roussel prachtige werken schreef, zeker op latere leeftijd. Een goed voorbeeld daarvan is zijn Trio voor fluit, altviool en cello, dat in 1929 voltooid werd. Het Trio geldt als een meesterwerk van kleurrijk contrapunt, ritmische levendigheid en klassieke helderheid, in een moderne klanktaal met jazzinvloeden en verfijnde Franse karakteristieken zoals we die ook van Debussy kennen. De wat ongebruikelijke bezetting van het Trio draagt bij aan een uiterst heldere textuur. Hoewel de fluit de meeste hoofdmelodieën vertolkt, klinken de drie instrumenten vaak ook echt als een trio, in de zin dat elke stem een even belangrijke melodische rol krijgt. Critici prezen destijds de unieke combinatie van traditie en innovatie die de zestigjarige componist demonstreerde. Vooral het ‘tranquillo’ middendeel van de finale is prachtig door het subtiele en etherische timbre. Daarmee wordt een mooie brug geslagen naar de eveneens etherische en breekbare klanken van Henri Dutilleux’ strijkkwartet Ainsi la nuit.

Ter herinnering
Dutilleux liet hiermee zien dat het strijkkwartet als compositievorm ook in 1976 nog springlevend was. Hoewel Webern en Bartók de meest hoorbare inspiratiebronnen zijn in de zevendelige compositie, is ook Debussy niet ver weg. De zogenaamde octotoniek – het gebruik van een toonladder van acht in plaats van zeven verschillende noten – die doorheen het werk terugkeert, gebruikte Debussy als een van de eersten van ‘de nieuwe eeuw’ al in zijn Nocturnes uit 1899. Zelf zei Dutilleux over zijn strijkkwartet dat het is opgebouwd als een cyclus waarin de idee van de herinnering centraal staat, geïnspireerd op de boeken van Marcel Proust zoals de beroemde reeks À la recherche du temps perdu. Steeds worden korte motieven subtiel getransformeerd totdat aan het einde het hoofdthema klinkt als een bevreemdend déjà vu naar de spookachtige, nachtelijke muziek die ervoor klonk.

Ontdooide kamermuziek
Hoe anders is de sfeer van Debussy’s Strijkkwartet in g klein uit 1893, waarmee dit concert opent. Enerzijds is het nog duidelijk klassiek romantisch in zijn sensualiteit en vierdelige vorm, maar daarbinnen is het duidelijk op weg naar nieuwe magie, met poëtische subtiliteit, vernieuwende samenklanken en een ongekende ritmische vitaliteit. De grote Pierre Boulez zou later zeggen dat Debussy met deze compositie de kamermuziek had bevrijd van zijn ‘rigide structuren, bevroren retoriek en stugge esthetiek.’ Debussy smeedde uit Oosterse, populaire, de eigen Franse en zelfs Duitse (Wagner!) muziek een nieuwe, moderne stijl als tegenhanger van de dominante esthetiek van de Duitse leermeesters. Daarmee heeft hij een immense invloed gehad op de muziek van de twintigste eeuw. JK

Zo 03.11.2019 — 15:00
AMUZ, Antwerpen
Edith Van Dyck fluit
Lisanne Soeterbroek viool
Mimi Jung viool
Barbara Giepner altviool
Claire Bleumer cello
Debussy Strijkkwartet
Roussel Trio voor fluit, altviool en cello
Dutilleux Ainsi la nuit

Tickets €18

infotickets

Categorieën:Extra, Verdieping

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s