Hector (en) Berlioz – De Symphonie fantastique voor jong en oud

s1920_Magazine_01_PRINT-16

Het Antwerp Symphony Orchestra brengt dit seizoen de Symphonie fantastique van Hector Berlioz in twee vormen op de planken: als KIDconcert met acteurs Bert Verbeke, Peter Thyssen en actrice Tanya Zabarylo en als zaterdagmiddagconcert met operagrootmeester Carlo Rizzi in combinatie met werk van conculega Richard Wagner.

s1920_Magazine_01_PRINT-17

Harriet Smithson

De Ierse muze
In 1827 kwam een Engelse theatergroep aan in het Théâtre de l’Odéon om Hamlet van Shakespeare voor het Parijse publiek te spelen. De Ierse actrice Harriet Smithson maakte furore met haar vertolking van Ophelia en Berlioz, toen 24 jaar, was er getuige van. Hij was verpletterd door haar en het stuk en beloofde zichzelf niet meer bloot te stellen aan zo’n emotioneel bombardement. Maar de herinneringen aan Harriet – Berlioz bleef haar overigens vaak Ophelia noemen – dwongen hem om ook het volgende theaterstuk met haar in de hoofdrol te gaan bekijken. Deze keer speelde ze Julia in Romeo en Julia en nu was het helemaal raak: Berlioz kon aan niets anders meer denken dan aan Harriet, die een allesverterende liefde in hem deed losbarsten. Hij dwaalde ’s nachts urenlang rond in de hoop om vermoeid genoeg te raken om wat te kunnen slapen, hij verloor interesse in alles wat niet met Harriet of Shakespeare te maken had en vluchtte in paniek weg tijdens een onschuldige repetitie waarin hij de vrouw van zijn leven in de armen zag van haar tegenspeler. Slechts langzaam daalde hij terug neer vanuit zijn waanbeelden, zonder evenwel zijn liefde voor haar te laten wegebben. Toen hij zag hoe Harriet in de harten gesloten werd van het Parijse publiek als een grote actrice, wist Berlioz dat ook hij een gereputeerde artiest moest worden om in de buurt te kunnen komen van zijn muze. Eindelijk slaagde hij erin om kracht te putten uit zijn verliefdheid en werd hij er niet langer door verlamd: ‘De liefde voor Ophelia (Harriet) heeft mijn talent verhonderdvoudigd!’ Hij zette een concert op poten met enkel eigen muziek, won de Prix de Rome en componeerde Huit scènes de Faust dat later gedeeltelijk werd gerecycleerd in een van zijn belangrijkste werken, La damnation de Faust. Maar ondertussen moest het eerste contact met Harriet nog worden gelegd. Hij stuurde haar vele brieven, maar zijn liefde bleef onbeantwoord en na een tijdje verbood Harriet haar dienstmeisje zelfs om nog berichten van hem aan te nemen. De afwijzing was een persoonlijk drama voor de jonge componist, maar het bracht hem er ook toe het ‘verloop van zijn passie’ neer te schrijven in zijn verpletterend originele en verhalende Symphonie fantastique met de scenische ondertitel épisodes d’une vie d’artiste en een obsessief weerkerend thema, de idée fixe, dat Harriet in verschillende gedaanten muzikaal voorstelt doorheen de vijf delen. Pittig detail: Berlioz trouwde later alsnog met zijn Ierse droomvrouw, maar dat huwelijk strandde na zeven jaar.

KIDconcert uit het leven gegrepen
De gebeurtenissen die aan de grondslag liggen van Hector Berlioz’ meesterwerk uit 1830 was een kolfje naar de hand van Joris Van den Brande, die er een verhaal op maat van een KIDconcert van maakte. Alleen speelt acteur Bert Verbeke geen 27-jarige monsieur Berlioz, maar wel een twaalfjarige Hector. De echte Berlioz raakte immers toen voor het eerst halsoverkop verliefd, deze keer op Estelle Duboeuf (gespeeld door Tanya Zabarylo) die meezong in het meisjeskoor tijdens zijn eerste communie. De beschrijving van deze kalverliefde in zijn memoires lijkt sterk op die van de bovenstaande episode met Harriet: ‘Op het moment dat ik haar zag werd ik hopeloos verliefd op haar. Ik wenste of hoopte niets, ik had geen idee wat er met me aan de hand was, maar ik leed en kon niet slapen. (…) Ik werd behekst door de duistere partner van Liefde, Jaloezie, en werd gefolterd wanneer een andere man mijn idool naderde.’ Niet alleen Hector zelf, ook de andere personages lijken recht uit de biografie van Berlioz te zijn gestapt: zijn vader die dokter is en niets liever wil dan dat zijn zoon in zijn voetsporen treedt en de muziekleraar Jean-François Lesueur. Dat het over een liefdeshistorie gaat tussen jonge tieners maakt de plot geknipt voor een kindervoorstelling, vindt Bert: ‘Het is een herkenbaar verhaal voor kinderen. Ook zij worden verliefd, krijgen te maken met onbegrip van alle kanten en moeten keuzes maken.’ Voor de komische noot zorgt zonder twijfel acteur Peter Thyssen die de overbeschermende vader en de stokdove orgelleraar vertolkt.

s1920_Magazine_01_PRINT-18.jpg

Hector Berlioz

Parlez-vous deutsch?
De Franse revolutionair Hector Berlioz die de krachten bundelt met de Duitse operagigant Richard Wagner: het klonk Franz Liszt als muziek in de oren. Het zou een mooie aanwinst zijn voor het progressieve kamp, gekant tegen het ‘stoffige conservatisme’ van Brahms en co, mochten deze twee heren het goed met elkaar vinden, zo dacht Liszt. Helaas, ondanks zijn bemiddeling kwam het nooit verder dan een uitwisseling van beleefdheden tussen Berlioz en Wagner. Hun gebrekkige kennis van elkaars moedertaal beperkte hun (bewaarde) briefwisseling tot een tiental berichten en ook artistiek bemoeilijkte het de waardering voor elkaar. Daar was Wagner van overtuigd: ‘Je kan je slechts een vaag begrip vormen van mijn muziek door je geringe kennis van de Duitse taal waarmee mijn dramatisch werk zo nauw verbonden is.’ Berlioz vond het inderdaad bewonderenswaardig dat Wagner zijn eigen librettist was, maar zag hem in ‘zijn’ Parijs ook als een rivaal (er was geen geld om zowel Tannhäuser als Les Troyens uit te voeren in de Opéra). Berlioz’ Roméo et Juliette bleek wel een belangrijke inspiratie voor Wagner, meer bepaald voor zijn Tristan und Isolde waarvan hij een kopie opstuurde naar de Fransman die het aandachtig bestudeerde, maar het een ‘vreemd stuk’ vond. Maar wat was Wagners verdict over de Symphonie fantastique? In een lang artikel dat hij aan Berlioz wijdde, beschreef hij het plastisch als ‘een rijke, monsterlijke verbeelding en een fantasie van epische energie die als vanuit een krater een modderige bergstroom van hartstocht uitbraken’. SP

Zo 20.10.2019 — 11:00
Koningin Elisabethzaal, Antwerpen
Zo 20.10.2019 — 17:00
Concertgebouw Brugge, Brugge
Olivier Robe dirigent
Joris Van den Brande tekst
Bert Verbeke spel
Peter Thyssen spel
Tanya Zabarylo spel
KIDconcert op muziek van Berlioz

Tickets vanaf €13

infotickets

Za 09.11.2019 — 15:00
Koningin Elisabethzaal, Antwerpen
Carlo Rizzi dirigent
Alwyn Mellor sopraan
Wagner Eine Faust-Ouvertüre
Wagner Vorspiel und Liebestod (Tristan und Isolde)
Berlioz Symphonie fantastique (épisode de la vie d’un artiste)

Tickets vanaf €15

infotickets

Categorieën:Extra, Verdieping

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s