Elim Chan in de startblokken

Concerten als onvergetelijke ervaringen

Elim Chan.jpg

Het Antwerp Symphony Orchestra verwelkomt zijn nieuwe chef-dirigent met een officieel inauguratieconcert. Na een zomerse babbel weten we dat Elim Chan uitkijkt naar de start van de samenwerking én dat ze als jongste chef-dirigent ooit van het orkest, een frisse wind wil laten waaien.

Elim Chan (Hongkong, 1986) studeerde orkestdirectie aan de University of Michigan. Haar grote doorbraak kwam er in 2014 toen ze de Donatella Flick Conducting Competition won. Dankzij die overwinning was ze een jaar assistentdirigent van het London Symphony Orchestra. Ze maakte ook deel uit van het Dudamel Fellowship-programma bij de Los Angeles Philharmonic. Daaruit volgden tal van gastdirecties bij verschillende orkesten. En zo kwam ze ook bij het Antwerp Symphony Orchestra terecht. ‘De eerste keer dat ik met Antwerp Symphony repeteerde, was op mijn verjaardag, en ze speelden Happy Birthday tijdens de repetitie’, lacht Elim Chan. ‘Natuurlijk kan het dan niet meer stuk! De musici waren heel alert en ze stonden open voor mijn ideeën. En op het concert gaven ze echt alles. Ik ging met een geweldig gevoel naar huis. Nu, ik weet dat ik nog jong ben en nog een flinke weg voor me heb. En ik vind het fijn dat ik daarover met hen open en eerlijk kan zijn. Dat kan alleen omdat ik hen vertrouw. Wat kan je meer verwachten dan dat?’

Psychologie
Dat ze dirigent zou worden stond in de sterren geschreven: ‘Als kind ging ik in Hongkong naar schoolconcerten die geleid werden door een jonge dirigent’, vertelt Elim Chan. ‘Voor mij was het meteen duidelijk dat ik ooit in haar schoenen wilde staan. Ik kom niet uit een muzikale familie, maar kreeg veel steun van thuis. Ik begon met piano op mijn zesde, zong in een kinderkoor en speelde cello vanaf mijn twaalfde. Zo kwam ik ook in het jeugdorkest van Hongkong terecht.’ Voor ze aan haar droomopleiding orkestdirectie begon, studeerde Elim Chan nog even psychologie. ‘In een competitieve maatschappij als die van Hongkong kijken ze nogal raar op als je alleen maar muziek wil studeren’, bekent ze onomwonden. ‘Naast muziek heb ik dus ook altijd goed mijn best gedaan voor wetenschappen. Als dirigent probeer ik de partituur ook altijd te doorgronden op basis van feiten die me dichter bij de gedachtewereld van de componist brengen. Daarnaast is kennis van psychologie zeer nuttig als je met een groot orkest werkt: je moet kunnen luisteren naar de musici en openstaan voor allerlei meningen. Daarnaast probeer je de dynamiek van een groep zeer snel aan te voelen. Een paar musici die eens een slechte dag hebben en wat negativiteit meedragen, kunnen heel het proces lamleggen. Het is de taak van de dirigent om dat snel om te buigen naar positieve energie.’ 

s1920_Magazine_01_PRINT-8

Na enkele gastdirecties bij Antwerp Symphony gaat Elim Chan nu van start als chef-dirigent. Wat zijn haar belangrijkste doelen? ‘Ik kijk ernaar uit om een boeiend repertoire te ontdekken en samen met het orkest te groeien’, antwoordt ze enthousiast. ‘Ik zal nu gedurende meerdere weken per jaar grondig met hen kunnen samenwerken. Zo zal ik het orkest nog beter proberen in te passen in de nieuwe prachtige zaal. Wij zullen met de hulp van de eigen musici en akoestici de bijzonderheden en kwaliteiten van die ruimte verder onderzoeken. Zo kunnen we op het podium en in de zaal een nog betere orkestklank ontwikkelen.’

‘Ik kom niet uit een muzikale familie, maar kreeg veel steun van thuis. Ik begon met piano op mijn zesde, zong in een kinderkoor en speelde cello vanaf mijn twaalfde. Zo kwam ik ook in het jeugdorkest van Hongkong terecht.’ – Elim Chan

Inauguratieconcert
Tijdens haar inauguratieconcert dirigeert ze naast Bruchs Eerste vioolconcerto, met Vilde Frang als solist, ook Le sacre du printemps van Igor Stravinski. Het ideale werk om als dirigent je visitekaartje af te geven, toch? ‘Als student orkestdirectie of bij een auditie of wedstrijd staan steevast fragmenten uit Le sacre op het programma’, antwoordt Elim Chan. ‘Dit werk dirigeren is te vergelijken met een kok die veel gerechten tegelijk moet klaarmaken en die perfect samen op tafel moet brengen. Sommige onderdelen bezorgden me weleens een nachtmerrie. Maar in vergelijking met bepaalde hedendaagse composities is dit meesterwerk nu niet zo uitzonderlijk moeilijk meer. Het blijft wel een hele uitdaging om de sfeer en kleuren telkens juist te hebben. En natuurlijk moet je de technische moeilijkheden zo beheersen dat het allemaal natuurlijk en comfortabel voelt. Ik zal Le sacre voor het eerst tijdens een officieel concert dirigeren. Dit heb ik dan ook bewaard voor een heel bijzondere gelegenheid.’ Met haar interpretatie wil ze het publiek alvast niet onberoerd laten. ‘Le sacre is de verklanking van een heidens ritueel waarbij iemand danst tot de dood’, zegt Elim Chan. ‘Voor mij is het belangrijk dat het publiek het gevoel krijgt voor even deel uit te maken van dat heftige ritueel.’ 

s1920_Magazine_01_PRINT-9

Fan van Russisch repertoire
In de loop van het seizoen staat er nog meer Russische muziek op het programma met Sjostakovitsj’ Vijfde symfonie, en werk van Rachmaninov en Prokofjev. ‘Ik hield altijd al veel van de kleurrijke Russische muziek, een uitgebreid repertoire met componisten die telkens een unieke stem hebben en hun eigen verhaal vertellen’, aldus Elim Chan. ‘Rachmaninov is zeker een van mijn favorieten. Als Valeri Gergiev in Londen dit repertoire deed, ging iedereen op het puntje van zijn stoel zitten. Nu is het aan mij om het publiek zo’n onvergetelijke ervaringen te laten beleven met krachtige uitvoeringen.’

Kan uit het hoofd dirigeren daarbij helpen? ‘Die keuze moet iedere dirigent of muzikant voor zich maken’, vindt Elim Chan. ‘Ik doe het niet. Ik heb een enorm respect voor Bernard Haitink die alle symfonieën van Mahler al zo vaak dirigeerde, en ze vast wel uit het hoofd kent. Toch heeft hij altijd de partituur bij zich. Volgens mij vertegenwoordigt die tijdens de uitvoering de componist en dwingt ze de dirigent dus tot enige bescheidenheid. Tegelijk zorgt de partituur er ook voor dat je terwijl je volop musiceert met je hart, je er toch ook altijd je hoofd bij moet houden.’

‘Ik zal Le sacre voor het eerst tijdens een officieel concert dirigeren. Dit heb ik dan ook bewaard voor een heel bijzondere gelegenheid.’ – Elim Chan

‘Lichaam of ziel’, het is het centrale thema van Antwerp Symphony dit concertseizoen. Het brengt het gesprek ook bij die dynamische dirigeerstijl van Elim Chan. ‘Ik deed tijdens mijn kindertijd veel ballet en Chinese dans’, vertelt ze. ‘Ik hoorde van de coaches vaak dat ik zeer natuurlijk bewoog. En bij het dirigeren gebruik je naast de armen en handen, ook je hele lichaam om je ideeën over te brengen. De eerste maanden dat ik orkestdirectie studeerde, waren echter een harde leerschool. Mijn leraar was zeer strikt en leerde me dat de gestiek bij het dirigeren eigenlijk een ambacht is: zonder degelijke techniek kan je niet tonen wat je wil uitdrukken. Na mijn studies ondervond ik echter al snel dat wat voor mijn leraar werkte, niet altijd het meest efficiënte was voor mij. Ik heb dus mijn eigen manier moeten vinden om het maximale resultaat te bereiken. Ondertussen keek ik met open mond naar Bernard Haitink die met kleine bewegingen enorme resultaten kon bereiken, of naar Herbert Blomstedt die zo gracieus kan dirigeren. Alle grote dirigenten bewegen zeer natuurlijk en hebben een persoonlijke stijl. Met de jaren gaan ze ook minder forceren om geen fysieke klachten te krijgen. En ook ik merk nu dat mijn dirigeerstijl als gevolg van eerdere ervaringen al geëvolueerd is.’

‘Het is belangrijk dat het orkest de banden met de musici die de geschiedenis van het orkest bepaald hebben, blijft aanhalen.’ – Elim Chan

s1920_Magazine_01_PRINT-10

Verjonging
Elim Chan is de jongste chef-dirigent die Antwerp Symphony ooit had. Op het vlak van publieksverjonging kan ze dus zeker een rol van betekenis spelen. ‘Ik heb de passie voor muziek ontdekt als kind dankzij inspirerende voorbeelden en wil dat graag doorgeven’, zegt ze. ‘En als prille dertiger begrijp ik redelijk goed wat jongeren al dan niet boeit. Ik denk dat door soms te werken met projectie, met dansers of zangers, of te experimenteren met speciale locaties of andere formats, meer jonge mensen gefascineerd zullen raken door symfonische muziek.’ Volgend jaar doet ze onder meer een project met het Youth Orchestra Flanders, dat door Antwerp Symphony ondersteund wordt. ‘Het is mijn taak hen boven zichzelf te laten uitstijgen’, zegt Elim Chan. ‘Ik ben ook ontzettend blij dat Sylvia Huang de soliste zal zijn. Zij heeft een geweldige indruk gemaakt tijdens de laatste Koningin Elisabethwedstrijd en heeft met haar vioolspel, en met haar uitstraling, de harten van jong en oud gestolen.’ De aandacht voor nieuwe projecten en jong talent moet volgens Elim Chan parallel blijven lopen met het koesteren van de traditie van Antwerp Symphony. ‘Ik ben erg blij dat ik ondertussen met Philippe Herreweghe heb kennisgemaakt’, zegt de nieuwe chef-dirigent. ‘Het is belangrijk dat het orkest de banden met de musici die de geschiedenis van het orkest bepaald hebben, blijft aanhalen.’ Als eerste vrouwelijke chef-dirigent van Antwerp Symphony brengt Elim Chan de komende maanden ook muziek van Anna Clyne, Lera Auerbach en Lili Boulanger. ‘We programmeren deze muziek omdat ze heel bijzonder is, niet omdat ze door vrouwen gemaakt werd’, beklemtoont ze. ‘De muziek van Lera Auerbach was tot voor enkele jaren nauwelijks te horen. En op de Donatella Flick Conducting Competition hoorde ik dat ik de eerste vrouw was die de wedstrijd won. Gelukkig heeft de muziekwereld de afgelopen jaren gelukkig al belangrijke stappen gezet, maar er is nog een lange weg te gaan.’ TE

Vr 04.10.2019 — 20:00
Koningin Elisabethzaal, Antwerpen
Elim Chan dirigent
Vilde Frang viool
Auerbach Icarus
Bruch Vioolconcerto nr. 1
Stravinski Le sacre du printemps

Tickets vanaf €18

infotickets

Categorieën:Interview, Portret, Verdieping

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s