De ziel van een film

s1920_Magazine_01_PRINT-12.jpg

De beste filmcomponisten begrijpen hoe ze met hun werk een verhaal naar een hoger niveau kunnen tillen. Hans Zimmer maakt al jaren deel uit van die elite, dankzij zijn bijdrage aan onder meer de Dark Knight-trilogie, The Thin Red Line, Inception, The Pirates of the Caribbean en The Lion King. Eind september legt het Antwerp Symphony Orchestra nog een andere beroemde Zimmer-score op de pupiter: Gladiator. Maar waarom is muziek zo belangrijk voor een film?

Een man loopt door een zonovergoten tarweveld en streelt met zijn hand door het rijpe graan. Het begin van Ridley Scotts meesterwerk Gladiator is iconisch geworden. Maar als de scène druipt van voelbaar heimwee, dankt ze dat vooral aan het melodische gezoem en de volle vrouwenstem die de beelden begeleiden. Filmmuziek is geen laagje glazuur dat de taart oppervlakkig aantrekkelijk moet maken. Het is een essentieel onderdeel van het geheel, door op de juiste momenten een scène kracht bij te zetten of weg te blijven. Muziek helpt om de ambiance te scheppen die de regisseur voor ogen heeft, om de gedachten van personages te verduidelijken, om commentaar te geven bij wat er op het scherm gebeurt, om aan te geven waar en wanneer het verhaal zich afspeelt, of om verbanden te leggen tussen verschillende scènes. En het is vooral een uitgelezen manier om emotie te creëren.

Cinema is per definitie een medium dat het van emotie moet hebben. Of zoals de Duitse componist Hans Zimmer het formuleert: ‘Als iemand een filmzaal binnenstapt, wil hij of zij een emotionele ervaring beleven. Mijn enige opdracht is om de deuren te openen waarlangs die emoties kunnen binnenkomen. Het is niet mijn job om aan het publiek te vertellen wat het moet doen of voelen. Het gaat niet om manipulatie. Ik probeer enkel om de filmervaring te versterken.’

Diverse invloeden
In de loop van zijn lange carrière is Zimmer altijd blijven zoeken naar de perfecte manier om dat doel te bereiken. De voormalige punk- en new wave-muzikant uit Frankfurt heeft nooit een academische muziekopleiding genoten, maar dat verklaart waarschijnlijk ook waarom zijn werk zo divers klinkt. Zimmer gaat bij elke film op zoek naar de melodieën en de instrumenten die bij dat specifieke verhaal passen. Je kunt je afvragen waarom Gladiator vaak opvallend Arabisch klinkt, niet meteen een klankkleur die je bij een actiedrama over een Romeinse generaal zou verwachten. Zimmer ontdekte echter dat de historische hoofdfiguur Maximus uit Spanje kwam, waar de Moorse invloed altijd sterk is geweest. Bovendien wou hij voor de eerder vermelde openingsscène graag werken met zangeres Lisa Gerrard — ook bekend van de groep Dead Can Dance — en zij gebruikt geregeld Midden-Oosterse elementen in haar werk. Het klikte zo goed tussen Zimmer en Gerrard dat hij haar nog nauwer bij de productie betrok, en de combinatie van die Arabische ambiance en een klassiek symfonisch orkest werkt wonderlijk.

Gladiator is een verhaal over de botsing tussen culturen en klassen, en ook dat idee geeft Zimmer mee via de muziek. Neem bijvoorbeeld de grote veldslag tegen de Germaanse stammen. De score bij die spektakelscène is overweldigend en woest, maar als je goed luistert, herken je er zowaar een Weense wals in, zowat de meest beschaafde en nette stijl uit de muziekgeschiedenis.

Uniek evenement
Het is niet verwonderlijk dat Zimmer steevast Gladiator mee in het programma opneemt als hij een live concert geeft met orkest. Orkestmuzikanten liggen hem sowieso nauw aan het hart, zegt hij: ‘Ze hebben me altijd gesteund, vaak onder heel moeilijke omstandigheden. Als ik door een lastige deadline of budgettaire problemen stijf sta van de stress, trekken zij me daar doorheen. Er is niets mooier dan te horen hoe ze het melodietje dat je verzonnen hebt tot leven wekken.’

Het is meteen ook een van de redenen waarom een film met live begeleiding nog een pak dynamischer en imposanter overkomt dan in een bioscoop. Door de aanwezigheid van een symfonisch orkest krijgt de ervaring iets van een theatervoorstelling, een uniek evenement dat je nog meer in het verhaal onderdompelt. Hoe goed de geluidsinstallatie in een reguliere filmzaal ook is, ze kan niet tippen aan de finesse van een concert waar je de muzikanten echt aan het werk hoort. En zeker in een ruimte als de nieuwe Elisabethzaal, die sinds de opening tot de absolute wereldtop behoort op het vlak van comfort en akoestiek. Het Antwerp Symphony Orchestra krijgt voor de gelegenheid de Zwitserse dirigent Ludwig Wicki op bezoek, terwijl Lisa Gerrard in hoogsteigen persoon de zangpartijen voor haar rekening neemt. Probeer trouwens niet te begrijpen wat ze precies zingt in Now We Are Free, het lied uit Gladiator. Zoals ze wel vaker doet, gebruikt ze een zelf verzonnen taal. Het idee is dat de luisteraar op die manier niet afgeleid wordt door de woorden en de emotie puur kan ervaren. Pure emotie, de essentie van cinema. RN

Vr 27 & Za 28.09.2019 — 19:30
Koningin Elisabethzaal, Antwerpen
Ludwig Wicki dirigent
Octopus Symfonisch Koor koor
Lisa Gerrard zang

Tickets vanaf €41

infotickets

Categorieën:Extra, Verdieping

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s