Muziek creëren – Het unieke van een wereldcreatie

‘Je eet toch ook niet steeds dezelfde koekjes?’ Voor cellist Marc Vossen is het een uitgemaakte zaak dat ‘verse’ muziek uitvoeren van vitaal belang is voor een musicus. Broer en violist Wouter is het daar roerend mee eens: ‘Enkel oude muziek spelen staat gelijk aan het onderhouden van een, weliswaar prachtig, museum.’ Een gesprek met de twee strijkers van het Storioni Trio over de magie van wereldcreaties, het ‘zijn’ van muziek en de dilemma’s van Kalevi Aho.

Aanvoerder van de cellosectie van het Antwerp Symphony Orchestra Marc Vossen en voormalig concertmeester Wouter Vossen vormen samen met pianist Bart van de Roer het Storioni Trio. Kalevi Aho schreef speciaal voor hen een bijzonder Tripelconcerto en zal aanwezig zijn tijdens de wereldcreatie in de Elisabethzaal. ‘In ons vak is het bijzonder als je contact kan hebben met de componist wiens werk je speelt. Even naar Beethoven bellen om wat te vragen is er jammer genoeg niet meer bij, maar met Aho kan dat wel.’ De Finse componist schreef naast zijn twintig symfonieën ook een dertigtal concerto’s, maar nog nooit eerder voor een pianotrio en orkest. Bekende werken voor die bezetting zijn sowieso dun gezaaid. ‘Beethovens Tripelconcerto is een geweldig geslaagd voorbeeld, en ook Martinů heeft er twee geschreven, maar niet alles doorstaat de tand des tijds. Het stelt de componist dan ook voor een lastig dilemma: beschouw ik de solisten als drie zelfstandige musici of als een hecht pianotrio?’ Marc herinnert zich bijvoorbeeld het Trio Concerto van Kevin Volans als een soort concerto grosso waarbij het trio en het orkest als twee wedijverende ensembles optreden. Marc gelooft in het genre: ‘Met het Storioni Trio zetten we ons in voor trioconcerto’s. Zo hebben we al een tiental wereldcreaties van deze soort gebracht. En met Aho zijn we ervan overtuigd dat we een werk te pakken hebben dat een lang leven beschoren zal zijn. Zijn muziek is zo geladen en gepassioneerd.’ ‘Sinds bekend raakte dat we met het Antwerp Symphony Orchestra dit nieuwe werk gaan creëren, is er interesse van Amerika tot Azië om de compositie ook daar uit te voeren’, weet Wouter.

‘Een componist vertelt een verhaal. Wij musici vertolken dat verhaal, maar zonder een publiek als ontvanger zou het een eenzijdig gesprek blijven.’

Unicum
Een wereldcreatie is de geboorte van een nieuw geschreven werk, de eerste uitvoering van een muziekstuk tijdens een concert. Creaties op landelijk niveau – dat heet dan bijvoorbeeld een Belgische creatie – worden ook apart aangegeven, maar in het geval van het Tripelconcerto van Aho krijgt het Antwerpse publiek het voor het eerst ter wereld te horen. Een bijzonder moment voor zowel het publiek als de musici. Voor Marc duurt die nieuwigheid een hele poos: ‘Elke noot is nieuw en dat het hele proces lang. Als we het individueel studeren, voor de eerste keer met drie repeteren tot wanneer het orkest erbij komt.’ Maar le moment suprême blijft de concertuitvoering, vindt ook Wouter: ‘Een componist vertelt een verhaal. Wij musici vertolken dat verhaal, maar zonder een publiek als ontvanger zou het een eenzijdig gesprek blijven. Het is tijdens een concert dat muziek tot leven wordt gewekt.’ Filosofisch zijsprongetje: kunnen we dan zeggen dat een werk pas écht bestaat na de ‘creatie’ of kan daar al sprake van zijn als de geest van de componist de muziek bevat? Geen van beiden, zegt Marc: ‘Er is niet één moment waarop je kan zeggen dat een werk ontstaat. Het bedenken door de componist, het afwerken van de partituur, de interpretatie van zowel de solisten als het orkest en de concertuitvoering zijn allemaal verschillende ijkpunten voor eenzelfde compositie.’ Wouter beaamt dat ‘muziek nooit af is’.

Met extra inleiding om 14:15 in aanwezigheid van componist Kalevi Aho

Het ijzeren repertoire van de toekomst
In de reeks Shuffle wordt oude en nieuwe muziek naast elkaar geprogrammeerd. De een kan immers niet zonder de ander: als barokcomponisten vier eeuwen geleden niet waren begonnen met experimenten voor solisten en ensembles, hadden we nu geen vioolconcerto’s van Brahms en Sibelius gekend, laat staan het Derde pianoconcerto van Rachmaninov. Maar die ontwikkeling kwam er via de weg van de meeste weerstand. Het overgrote deel van de componisten waar we nu nog over spreken – heel wat namen zijn verzwolgen door de geschiedenis – waren op hun manier vernieuwers. Het eerste akkoord van Beethovens Eerste symfonie veroorzaakte ophef, op Liszts latere werken viel nog amper een toonaard te kleven en de muziek van Mahler stuitte op veel onbegrip. Drie componisten die nu deel uitmaken van het ijzeren repertoire, hebben elk een steen verlegd met hun toenmalige ‘hedendaagse’ muziek. Het is dan ook niet meer dan logisch dat oude en nieuwe muziekstukken naast elkaar in de concertzalen worden gebracht. Of een John Cage zich nu tegen de traditie afzet of een Jean Sibelius er net op verder borduurt: ze zijn beiden even schatplichtig aan wat de componisten vóór hen hebben verwezenlijkt. SP   

Za 11.05.2019 — 15:00
Koningin Elisabethzaal, Antwerpen
Martyn Brabbins dirigent
Storioni Trio pianotrio
– Wouter Vossen viool
– Marc Vossen cello
– Bart van de Roer piano
Prokofjev De liefde voor drie sinaasappelen (suite)
Aho Tripelconcerto (wereldcreatie)
Brahms Pianokwartet nr. 1 (orkestratie door Arnold Schönberg)
Tickets vanaf €13

infotickets

Boeiende ontmoeting tussen oud en nieuw

Het volgende concertseizoen van het Antwerp Symphony Orchestra biedt in de Shufflereeks fonkelnieuwe werken aan naast klassiekers. Niet te missen is het eerbetoon aan ‘onze’ Luc Brewaeys met zijn Vijfde symfonie als indrukwekkend hoogtepunt. Minstens even bijzonder zijn het Water Concerto van Tan Dun – waarbij de solopercussionist slagvellen inruilt voor wateroppervlakken – en het Dubbelconcerto voor twee fagotten en orkest van Kalevi Aho. Ook in seizoen 2019-2020 staat er een wereldcreatie op het programma: het Antwerp Symphony Orchestra vult dan de Elisabethzaal met nieuw werk van Luc Van Hove.

Categorieën:Interview

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s