David Zinman – Portret van een eigenzinnige Amerikaanse grootheid

Geheel binnen het seizoensthema ‘The American Dream’ brengt het Antwerp Symphony Orchestra een programma onder leiding van de Amerikaanse dirigent David Zinman. Geboren in 1936 in New York voltooide deze doorgewinterde grootheid zijn hele muziekopleiding in de Verenigde Staten. Maar ook Europa is hem niet vreemd. In de jaren ’60 maakte hij de oversteek en werd hij al gauw geroemd als een grote belofte. Zo bracht Zinman lange periodes van zijn carriere afwisselend door in Europa en de Verenigde Staten. Hij is dan ook de aangewezen persoon om het beste van beide werelden te verenigen in een concertprogramma.

Een grote belofte
‘Music is a better world’, verkondigt Zinman telkens weer in interviews en toespraken. Het is dan ook het credo dat hem al bijna 80 jaar drijft in zijn muzikale leven. Dit begint met de vioolstudies die Zinman op zesjarige leeftijd aanvangt en die hem verder leiden naar studies in compositie en directie. Tijdens zijn opleiding aan het fameuze Tanglewood Music Centre wordt zijn dirigeertalent herkend door de beroemde Pierre Monteux, die hem in 1961 aanstelt als zijn assistent bij het London Symphony Orchestra. Daarna gaat het snel: een debuut op het Holland Festival in 1963 levert Zinman een aanstelling bij het Nederlands Kamerorkest op, waar hij 13 jaar blijft. Vervolgens wordt hij in 1979 chef-dirigent van het Rotterdams Philharmonisch Orkest en ondertussen is Zinman ook artistiek directeur van de Rochester Philharmonic in de VS. Na zijn lange Europese verblijf keert hij in 1982 voorlopig terug naar zijn thuisland om het leiderschap van het Baltimore Symphony Orchestra op zich te nemen. Daarnaast reist hij de hele wereld rond om toporkesten te dirigeren en in 1995 besluit hij zich in Zwitserland te vestigen, nadat hij als chef-dirigent bij het Tonhalle-Orchester Zürich is aangesteld. Zinman staat bekend om zijn lange engagementen. Ook in Zürich blijft hij maar liefst 19 jaar.

Een voorvechter van Amerikaanse muziek
Zinman is een energieke en eigenzinnige man die met resolute bewegingen orkest en luisteraar doorheen de muziek leidt. Hij hecht veel waarde aan verbinding met zijn musici, wat ook spreekt uit de lange samenwerkingsverbanden met zijn vaste orkesten. Hij heeft de reputatie opgebouwd om met deze orkesten geheel nieuwe wegen in te slaan en zo nieuwe tradities in het leven te roepen. Zinman is een groot voorvechter van nieuwe en Amerikaanse muziek. Het is dan ook niet verwonderlijk dat er een stuk van minimalist John Adams op het programma staat. Weliswaar niet meer de ‘nieuwste’ Amerikaanse componist, maar absoluut het boegbeeld van de hedendaagse Amerikaanse muziek. Zijn Two Fanfares (misschien beter bekend onder de titels Tromba Lontana en Short Ride in a Fast Machine) waren bij hun premieres in 1986 meteen grote successen en behoren sindsdien tot de meest uitgevoerde Amerikaanse orkestwerken van de laatste decennia. Maar niet alle Amerikaanse muziek wordt van begin af aan goed ontvangen, zelfs niet door het Amerikaanse publiek. Zo herinnert Zinman zich in een interview met The New York Times dat hij in zijn tijd als dirigent in Rochester en Baltimore de Amerikaanse werken in ‘kleine, homeopathische doses’ aan het publiek voor moest schotelen ‘tot ze een zekere tolerantie hadden opgebouwd’.

Die pedagogische ingesteldheid maakt Zinman ook tot een geliefd leraar. Als directeur van het Aspen Music Festival richtte hij in 2000 de American Academy of Conducting op, een prestigieuze zomercursus die een nieuwe generatie dirigenten opleidt. Daarnaast geeft Zinman frequent masterclasses waarvoor jonge dirigenten van over de hele wereld hem opzoeken. Zinman wil niet enkel jonge musici inspireren, ook het aanspreken van een jeugdig publiek is al lange tijd een van zijn belangrijke doelstellingen. Als een van de eersten introduceerde hij met het Tonhalle-Orchester het tegenwoordig hippe concept van ‘late-night concerten’, waarin klassieke muziek overgaat in een clubavond.

Een alleskunner
Een programma dat Adams, Martinů en Tsjajkovski verenigt, is kenmerkend voor Zinmans kunnen en zijn bijzonder brede muzieksmaak. Ook de klassiekers heeft hij op zijn repertoire: van Mozart en Beethoven tot Mahler, Bartók en Tsjajkovski. Hij is een van de weinige Amerikaanse dirigenten die geroemd worden om hun Mahler-uitvoeringen. En al vroeg in zijn carriere volgde hij meesters als Frans Brüggen in hun historisch geinformeerde uitvoeringspraktijk. Zo zijn Zinmans prijswinnende opnames van de Beethoven-symfonieën de eerste die trouw blijven aan Beethovens oorspronkelijke tempovoorschriften. ‘Wat is er mis met Beethovens metronoomaanduidingen?’ vraagt Zinman zich af. Ook hieruit spreekt weer zijn typische eigenzinnigheid. Tsjajkovski’s Zesde symfonie, de ‘Pathétique’, is zeker een klassieker te noemen. Het werk wordt omgeven door mythes en de emotionele geladenheid van het stuk past goed bij een ervaren dirigent als Zinman. Als geen ander weet hij de complexiteit van het stuk glashelder over te brengen. Het Tweede vioolconcerto van Martinů is iets minder bekend, maar vormt een prachtige brug van Adams’ minimalisme naar Tsjajkovski’s overvloed. Het werk enkel een brugfunctie toeschrijven zou de muziek echter onrecht aan doen. Het lyrische karakter van dit vioolconcert weet telkens weer te betoveren, en solist Josef Špaček kan zijn beste kunnen tonen in dit veelzijdige werk. Dat Zinman ook dit stuk prachtig kan overbrengen bewees hij eerder met het Tsjechisch Philharmonisch Orkest, waar trouwens zowel Špaček als Martinů concertmeester zijn of waren.

New York, New York
Uiteindelijk is het New York dat de musici van dit programma bij elkaar brengt. Zinman is er geboren, Špaček heeft er gestudeerd, Adams werkt er, Martinů heeft er gewoond en ook Tsjajkovski bezocht de stad. Allen zijn zij gevormd door zowel Amerikaanse als Europese muziektradities en zo belooft dit concert onder de leiding van maestro Zinman een trans-Atlantische en veelzijdige avond te worden. RV

Vr 03.05.2019 — 20:00
Koningin Elisabethzaal, Antwerpen
David Zinman dirigent
Josef Špaček viool
Adams Two Fanfares
Martinů Vioolconcerto nr. 2, H 293
Tsjajkovski Symfonie nr. 6, ‘Pathétique’
Tickets vanaf €17

infotickets

Categorieën:Portret

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s