20 jaar SoundMine – Opstap voor jonge componisten

De compositiestage SoundMine bestaat 20 jaar. De stage is een initiatief van Musica, Impulscentrum voor muziek en heeft vanaf de start Wim Henderickx als hoofddocent. Hiernaast krijgen de cursisten tijdens een intensieve vierdaagse ook les van Diederik Glorieux en Jorrit Tamminga. Meer dan 200 componisten hebben reeds deelgenomen. We blikken voor- en achteruit met drie mensen die deze bijzondere cursus hebben meegemaakt als docent of als deelnemer.

Eda Er
Leeftijd: 29
Rol: deelnemer
Studies: Master Muziek technologie en Compositie Istanbul Bilgi Universiteit, Istanbul Technische Universiteit MIAM
Nationaliteit: Turks

Mathias Coppens
Leeftijd: 31
Rol: ex-deelnemer
Studies: Master Compositie/ Piano Conservatorium van Antwerpen, Master Compositie Conservatorium van Amsterdam, Master Screen Scoring University Of Southern California L.A.
Beroep: pianist, componist, docent Conservatorium Antwerpen, Luca School of Arts, MA’GO Antwerpen
Nationaliteit: Belg

Wim Henderickx
Leeftijd: 57
Rol: docent
Studies: Compositie/Percussie aan het Conservatorium Antwerpen, Compositiestages in Darmstadt, Sonologie Ircam Parijs en Conservatorium Den Haag
Beroep: componist, percussionist en docent Compositie Conservatorium Antwerpen en Amsterdam
Nationaliteit: Belg

Wim, welke ambitie hadden jullie toen SoundMine 20 jaar geleden werd opgericht

Wim: Voor ons was het aanvankelijk een experiment. Ik wilde nagaan of dit een boeiend gegeven was, of je hiermee jonge mensen kon bereiken. Het was toen ook hét moment om nieuwe impulsen te geven in muziekacademies en jonge musici te stimuleren om ook te componeren. Met SoundMine hebben we in de loop der jaren zeker ons steentje bijgedragen aan het ontwikkelen van creativiteit bij jonge mensen. Na twintig jaar ben ik niet gestopt met nadenken over nieuwe mogelijkheden voor deze stage en wordt het ook je troetelkind in zekere zin. En we blijven zoeken. Dat is ook het fijne aan de samenwerking met Musica: we kunnen altijd nieuwe ideeën voorleggen en uiteenlopende paden bewandelen.

Eda en Mathias, welke ambities hadden jullie toen jullie vertrokken op je eerste stage?

Eda: Wim Henderickx was aanwezig bij de uitvoering van mijn eerste compositie. Toen hij dat hoorde, nodigde hij me uit om deel te nemen aan SoundMine. Volgens hem moest ik componist worden. Daarvoor was ik alleen met elektronische muziek bezig. Mijn verwachtingen waren natuurlijk om lessen te krijgen en bij te leren, maar de sfeer van SoundMine was werkelijk geweldig. Iedereen was enorm warm en behulpzaam, niet enkel de docenten.

Mathias: De eerste keer dat ik deelnam aan SoundMine was ik dertien jaar. Dat is al achttien jaar geleden en in totaal heb ik vijf keer meegedaan. Ik zat op de muziekacademie en volgde Muziektheorie. Ik was heel geinteresseerd in compositie en ik had al enkele korte werkjes gemaakt. Mijn leraar aan de muziekschool raadde me aan om mee te doen aan SoundMine.

Wim, je leidt al 20 jaar jonge componisten op uit binnen- en buitenland. Wat heb je ooit opgestoken van de deelnemers?

Wim: Er zijn momenten dat jonge mensen je enorm raken. Dat kan technisch, emotioneel of artistiek zijn. Een aantal jaren geleden was er een deelnemer elektronische muziek en die was bezig met live coding. Ik wist wel dat het bestond, maar het was fantastisch om iemand van vijftien op deze manier bezig te zien met computerprogramma’s. Daarna ben ik mezelf hierin ook gaan verdiepen. Van jonge mensen komen er soms ook heel sterke wijsheden. In deze cursus zit je vaak te filosoferen, na te denken over het leven. Dan komen er verhalen boven waarin je jezelf en je ideeën van vroeger herkent. Dat zijn cirkelbewegingen. Ook mensen die van ver komen en alle moeite van de wereld doen, zowel financieel als logistiek, om vijf dagen bij ons te mogen componeren, raken mij heel sterk. Ze hebben het niet altijd makkelijk, maar zetten dan door op pure wilskracht. Dat geeft een beeld van hoe gemakkelijk wij het hier in het westen soms hebben.

Op welke manier is SoundMine bepalend geweest voor je verdere loopbaan als componist/muzikant?

Eda: SoundMine heeft mij op verschillende manieren geinspireerd. Zo heb ik geleerd hoe ik efficiënt elektronische muziek in mijn composities kan verwerken. Het is vaak heel moeilijk voor jonge componisten om hun eigen stem te vinden. Je moet iemand vinden die je begrijpt en je in de juiste richting stuurt. Tijdens SoundMine hielp het enorm dat iedereen erg gefocust was op zijn eigen ‘ding’. Dat heeft me geholpen om verder te gaan in wat ik wilde bereiken in mijn carriere.

Wim: SoundMine heeft mij uiteraard ook mee gevormd als mens en als componist. Deze stage is iets wat zich op een week voltrekt en waarbij je een heel intense band creëert, elke keer opnieuw. En dat is iets wat je meedraagt. Je ziet die jonge mensen zoeken, succes boeken, maar ook falen. Je neemt een scala aan emoties waar en die zijn heel herkenbaar. Behalve de ervaring is er geen verschil tussen wat zij en ik doen: we zoeken naar wat we denken te moeten zoeken. Daar trek ik zelf ook lessen uit. Als componist vergeet je snel de evolutie die je zelf hebt gemaakt, maar als je kijkt naar de jonge componisten in SoundMine, is dat proces vaak heel gelijklopend. Ook een reden om deze stage zo graag te blijven doen: de energie en vriendschap die je geeft, krijg je meer dan dubbel terug en dat is bijzonder prettig.

Wat was voor jou de grootste uitdaging binnen de compositiestage?

Eda: In slechts een beperkte tijd moet je een stuk componeren dat ook uitgevoerd zal worden. Hierdoor moet je heel praktisch aan de slag gaan, zodat je stuk zich snel ontwikkelt. Voor mij was dit het meest uitdagende, maar ook het creatiefste aspect van de stage. Omdat je geen tijd hebt, moet je onmiddellijk beslissingen nemen. Meestal is je eerste idee ook het beste.

Mathias: Om mijn stuk af te krijgen tegen het einde van de week. Ik herinner me nog nachten werk en partituren overschrijven. Wim: Evolueren met wat er leeft in het kunstenveld en liefst een stapje voor zijn. We gaan enerzijds naar het combineren van disciplines, zoals het integreren van nieuwe media. Anderzijds merk je dat er veel naar andere culturen wordt gekeken en dat we de voorbije stages heel wat mensen hebben kunnen bereiken die niet uit onze westerse wereld komen, wat een enorme meerwaarde was. Dit jaar focussen we ook opnieuw op jonge mensen uit de muziekacademies. Het is belangrijk dat onze nieuwe generatie musici brede ervaringen kunnen opdoen, ook buiten de academies. Tijdens de stage vind ik het allerbelangrijkste dat de deelnemers hun eigen werk kunnen creëren en dat we hen daarin zelfvertrouwen geven. Het moet absoluut niet perfect zijn, maar het feit dat jonge componisten de doorzetting en kracht vinden om een werk op één week te maken, hoe groot of klein dat ook mag zijn, daar gaat het om. Een ander cruciaal punt is dat ze veel artistieke input krijgen van ons, die ze eigenlijk op die week niet allemaal ineens kunnen verwerken, maar waar ze wel jaren mee verder kunnen.

‘De stage start als een experiment voor deze jonge componisten, maar wordt uiteindelijk een brede professionele ervaring.’

Wat is het belangrijkste dat je hebt geleerd tijdens de stage? Heb je ook iets geleerd van andere studenten?

Eda: Dat is heel moeilijk om te zeggen. Het belangrijkste volgens mij is om moedig te zijn op een bepaalde manier. Dapper in je keuzes onder een bepaalde tijdsdruk. Om creatief te zijn, zelfs een beetje gek. Na SoundMine heb ik contact gehouden met enkele deelnemers. Ik vind het waardevol om een aantal internationale ‘componistenvrienden’ te hebben.

Welke attitude is belangrijk voor jonge componisten?

Eda: Open-minded is het kernwoord. Openminded zijn tegenover andere disciplines, want je weet nooit wat je creatieve proces kan helpen. Verder denk ik dat het belangrijk is om een goed persoon te zijn op een humanistische manier: wanneer je geen goed mens bent, kan je onmogelijk op een correcte manier communiceren met andere artiesten, componisten en generaties door middel van muziek.

Mathias: Onmisbaar is eerlijkheid. Maar ook altijd verwonderd zijn om jezelf uiteindelijk toch naar een hoger niveau proberen te tillen. Verwonderd zijn over hoe fantastisch de muziek van het verleden eigenlijk is. Nooit zomaar iets vanzelfsprekend vinden, maar tegelijkertijd ook niet verlamd zijn door het verleden, niet bang zijn voor kritiek of om je stem te vormen.

Wim: Waar ik heel erg op let bij de compositiestage, is dat er niemand uit de boot valt. Ik zou nooit dulden dat er respectloze kritiek zou komen van een van de deelnemers naar een andere toe. Maar voor de rest: je voelt wel dat het enerzijds een groep is, maar anderzijds ook individuen. Kunstenaars zijn allemaal heel sterk bezig met het ontwikkelen van hun ego, hun individualiteit. Maar we moeten ons ego soms een beetje wegduwen. Je moet van elkaar leren en je moet elkaar helpen. Je ziet ook hoe dichter we bij het toonmoment komen, hoe meer de jonge componisten elkaar gaan helpen. Het was vanaf het begin het idee om die jonge mensen op het toonmoment elkaars werk te laten uitvoeren. Je krijgt namelijk een heel groot begrip en respect voor elkaar, als je ook samen je muziek begint te spelen.

Wim, hoe probeer je jonge componisten ook te laten kennismaken met het professionele veld?

Wim: Sinds een aantal jaren werken we samen met het Antwerp Symphony Orchestra. De samenwerking Musica- Antwerp Symphony Orchestra is echt een mijlpaal geweest. Ik ging dan nadenken over ‘wat kan een professioneel orkest betekenen voor jonge mensen?’. En dat is fantastisch goed gelukt. Het orkest ging ook direct mee en gaf meteen alle energie om de uitgekozen muziek uit te voeren. Het is tevens een belangrijke leerschool voor de jonge deelnemers; ze moeten namelijk heel professioneel kunnen zijn. Hun ideeën moeten perfect op papier staan en ze moeten weten wat ze willen. Naar het orkest toe, vind ik dit ook een heel waardevolle samenwerking. Hun repertoire bestaat voornamelijk uit de romantische en vroeg 20e-eeuwse muziek. Hoe staan jonge mensen, die voornamelijk met hun laptops werken en vaak met nieuwe media bezig zijn, daar tegenover?

Vorig jaar zaten we aan meer dan zestig aanmeldingen, dus componeren voor orkest leeft ook heel duidelijk bij jonge componisten. Door deze samenwerking wordt SoundMine ingebed in het culturele veld, wat ook altijd een van de grote doelstellingen was bij Musica. Goede partners, zoals ook het HERMESensemble, zijn heel belangrijk. Het geeft de stage een grotere relevantie en draagt bij tot professionalisering. De stage start als een experiment voor deze jonge componisten, maar wordt uiteindelijk een brede professionele ervaring. Twee jaar geleden dirigeerde ik het concert met werken van dertien geselecteerde deelnemers in de Koningin Elisabethzaal in Antwerpen voor een publiek van 800 mensen. Nu gaat het door in deSingel in Antwerpen. Je krijgt ook dit jaar een concert met dertien werken van evenveel jonge componisten uit tien verschillende landen wereldwijd. SoundMine is dus ontegensprekelijk een staalkaart van wat er op muzikaal vlak in de wereld gebeurt.

Welke boodschap heb je voor wie twijfelt om zich in te schrijven?

Eda: Ik denk dat je ervoor moet gaan! Het zal een fantastische ervaring zijn. Ik kan er veel over vertellen, maar je moet het zelf beleven.

Mathias: Gewoon doen! Hard werken, veel studeren en geloven in wat je doet. SoundMine is de ideale plaats om je muziek en jezelf te ontwikkelen! Wim: Doen! Durven! Niet twijfelen. Iedereen twijfelt aan zijn creatief proces. Je zal je nooit ‘klaar’ voelen, je moet gewoon deelnemen. Het is intens, maar het zal je grenzen verleggen. Wat je stijl of ‘ding’ is maakt niet uit, maar als je denkt ‘Ik moet iets maken’, als je die creatieve inborst hebt, dan moet je het doen. MS

Di 14.05.2019 — 20:00
deSingel, Antwerpen
Gratis

Het Antwerp Symphony Orchestra speelt onder leiding van Wim Henderickx op dinsdag 14 mei om 20:00 het werk van dertien jonge SoundMine-componisten

Meer info op onze website

Categorieën:Interview

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s