Evelyn Glennie – Sound creator, percussioniste, pionier, verzamelaar en ‘Dame’ (Ongeveer in die volgorde.)

evelyn-glennie-2

 

Zennnnn. Beeld je complete stilte in. Met een soepele beweging breng je het vel dat de ketel van een pauk omspant, aan het trillen. Je voelt de vibraties van de klank die zich over je handen en je lichaam verspreiden. Je slaat nu een andere pauk aan, met een andere toonhoogte. Deze trilt met een andere snelheid. Het vel van de pauken wordt nu bijgestemd, waardoor de instrumenten met een gelijkere snelheid trillen. In je diepste concentratie probeer je zelfs om je pink ertoe te brengen het verschil in toonhoogte te ‘horen’. Het interval wordt nogmaals verkleind en je wordt gedwongen om je nog meer te gaan ontspannen zodat je het minimale verschil tussen beide instrumenten kan voelen…

Op deze manier leerde een twaalfjarige Evelyn Glennie percussie spelen. Noodgedwongen, want vier jaar eerder begon haar gehoor af te nemen, tot ze uiteindelijk doof werd. Het lijkt geen bron van frustratie geweest te zijn, op een enkele keer na misschien. Toen ze auditie deed voor de Royal Academy of Music in Londen, werd ze aanvankelijk geweigerd omdat de jury niet geloofde in het idee van een dove muzikante. Een tweede auditie deed hen hun mening herzien. Volgens Glennie is horen niet meer dan een gespecialiseerde tastzin en de algemeenheid van die formulering blijkt zelfs allerminst misplaatst. Ook muzikanten moeten tijdens haar masterclasses ondervinden hoe een lichamelijke perceptie van klank bevorderlijk kan zijn voor het muzikale spel.

Het is Evelyns verdienste geweest om meer dan tweehonderd werken te bestellen bij de huidige generatie componisten.

Je denkt misschien: nog een geluk dat Glennie geen viool speelt! Dan heb je toch een veel fijner gehoor nodig? Toch zijn er een aantal vaardigheden die elke solist zonder meer moet bezitten. Zo moet je de akoestiek van elke nieuwe zaal waarin je speelt, goed kunnen inschatten. Afhankelijk van de zaal stemt Evelyn de instrumenten anders en kiest ze specifieke stokken. Ze bespreekt met de orkestleden hoe de zaal verandert wanneer de zaal vol zit met publiek. Of halfvol. Telkens moet de set-up van de instrumenten aangepast worden. Evelyn kan dan wel rekenen op een slagwerktechnieker die als tweede oor dient bij het stemmen, maar uiteindelijk schat ze het allemaal zelf in. Bovendien zijn niet veel slagwerkinstrumenten gestandaardiseerd. Ze worden vaak met de hand gemaakt en de eigenheid van de kalfs-, geiten-, schapen- of walrushuiden kan erg verschillen. Evelyn moet kunnen rekenen op een uiterst fijn gevoel voor minieme details.

Voortrekkersrol
Ondanks haar doofheid leidt Evelyn Glennie dus een perfect normale carriere als solopercussioniste. Of nee, toch niet! Zo’n carriere is op zich eigenlijk niet evident. Dertig jaar geleden was er immers geen sprake van een repertoire voor  soloslagwerk. Het beroep bestond niet eens. Toen ze aan de Royal Academy of Music studeerde, herbergde de bibliotheek welgeteld twee concerto’s voor slagwerk. Het is Evelyns verdienste geweest om meer dan tweehonderd werken te bestellen bij de huidige generatie componisten. Zij zijn erin geslaagd hun werken succesvol te voltooien dankzij haar onschatbare muzikale ondersteuning. Glennie loodst hen letterlijk doorheen een arsenaal instrumenten in haar studio in Cambridgeshire, laat hen de verscheidene technieken zien en hoe die te noteren. Soms gaan de componisten daarna een hele periode in afzondering aan het werk of ze sturen haar schetsmatige fragmenten. Daarna komt het werk in een uitvoeringsfase terecht en introduceert Glennie het op zoveel mogelijk podia. Zelfs dan stopt het creatieproces niet. In het geval van Veni, Veni Emmanuel doet ze regelmatig suggesties aan componist MacMillan om bijvoorbeeld een ander instrument uit te proberen. Als hij denkt dat het zal werken, geeft hij groen licht.

evelyn-glennie-1De essentie van Evelyn Glennie is wellicht haar kunst om van de muzikale logica tussen de klanken los te komen en er een totaal nieuwe wereld in te ontdekken. Dat heeft niet alleen geleid tot samenwerkingen met kunstenaars van diverse achtergronden (Bjork, Fred Firth, The King’s Singers…) en een liefde voor improvisatie, maar ook tot een fascinatie voor de rijkdom van het slagwerkinstrumentarium. Vanaf het moment dat ze van haar ouders haar tweede paar stokjes kreeg, is ze aan het verzamelen geslagen. Intussen bezit ze meer dan tweeduizend instrumenten vanuit alle uithoeken van de wereld. Een enkele keer bezorgt ze instrumentenbouwers een schetsje met het concept voor een nieuw instrument, waardoor het instrumentarium weer aangroeit. Veel stof zullen haar instrumenten nooit vergaren. Een aantal zijn zelfs ‘gestationeerd’ op verschillende locaties in Amerika, Azie en Europa om in te schakelen tijdens concerten. Uiteindelijk bestaat er voor Glennie niet zoiets als een hoofdinstrument. Haar favoriete instrument is telkens datgene dat voor haar staat.

De essentie van Evelyn Glennie is wellicht haar kunst om van de muzikale logica tussen de klanken los te komen en er een totaal nieuwe wereld in te ontdekken.

Veelvuldig gelauwerd
Het is moeilijk te zeggen hoe enthousiast ze er zelf over wordt, maar behalve instrumenten verzamelt Glennie ook awards (zo’n slordige negentig), eredoctoraten (vijftien) en titels (eigenlijk moeten we zeggen: ‘Dame’ Evelyn Glennie). Ze heeft zich voorgenomen dat ze momenteel een tweede fase van haar leven is ingegaan waarbij ze niet telkens ‘ja’ antwoordt op elke concertgelegenheid die zich voordoet. Elk concert of project moet iets unieks te bieden hebben: een nieuwe compositie, nieuwe samenwerkingen, nieuwe ruimtes… Daarnaast concentreert ze zich nu op het nageslacht. Een (Brits) nationaal centrum voor percussie moet de drager worden van haar missie om sociale cohesie en communicatie te verbeteren door de wereld te leren luisteren. Het moet een totaalconcept worden, waarin instrumenten, masterclasses, performances en lezingen onder een dak samengebracht worden. Haar pensioen staat nog niet voor de deur, maar Evelyn Glennie is er al op voorbereid. In de documentairereeks What Do Artists Do All Day? zegt ze: “Waar ik naar uitkijk, kan je het geloven, is het moment waarop ik denk: ‘Weet je wat, Evelyn, nu moest je maar eens je stokken ophangen.’ En wat dan gebeurt, dat zal werkelijk interessant zijn. Dat wordt een van de meest creatieve periodes.” De kracht van een open houding kan niet beter geillustreerd worden. SV

UNIEK FORMAT: IN DIALOOG MET DIRIGENT-COMPONIST CHRISTIAN LINDBERG
Tijdens het concert geeft Christian Lindberg vanop het podium uitleg bij zijn werk, vertelt hij over zijn inspiratiebronnen en beantwoordt hij vragen vanuit het publiek.

Do 22.03.2018 — 20:00
Koningin Elisabethzaal, Antwerpen
Christian Lindberg dirigent
Evelyn Glennie slagwerk
Tsjajkovski Het zwanenmeer (suite)
Lindberg Liverpool lullabies
Sibelius De Zwaan van Tuonela (Lemminkainensuite)
Lindberg Wereldcreatie

Tickets vanaf €10
infotickets

Categorieën:Uncategorized

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s