Eerst het vreten, dan de moraal

‘Heel Berlijn is een borrelende heksenketel waarin krachten en ideeën door elkaar heen krioelen.’ Zo noteerde Harry graaf Kessler in 1919, even voor het ontstaan van de Weimarrepubliek. De Duitse republiek
die na de Eerste Wereldoorlog ontstond, was een bron van opmerkelijke artistieke energie. Modernistische kunstenaars braken de negentiende-eeuwse conventies open, waardoor er ruimte vrij kwam voor experiment. Paradoxaal genoeg bloeiden de kunsten op terwijl Duitsland geteisterd werd door maatschappelijke problemen en ontvlambare ideologieën. De economische malaise door de hyperinflatie en de onrust in de Duitse deelstaten zorgden voor een hevige strijd tussen de extremen van het politieke spectrum.

In het kosmopolitische Berlijn werden ongetwijfeld de meest radicale experimenten uitgevoerd. Een van de grootste muziektheaterwerken uit deze tijd is Kurt Weills en Bertolt Brechts Die Dreigroschenoper uit 1928. De invloeden van jazz en cabaret die Weill in de muziek verwerkte en de bittere ironie van Brechts tekst maakten van de Dreigroschenoper een schandaal, dat door een enkele criticus omschreven werd als ‘een verderfelijke beerput’. Ondanks de felle kritiek werd de Dreigroschenoper een enorme hit. Onmiddellijk na de première op 31 augustus 1928 werd het stuk onthaald als een meesterwerk en stond het Berlijnse publiek in lange rijen aan te schuiven om een kaartje te bemachtigen. Al een jaar later stond de Dreigroschenoper in gans Europa op de planken, met liefst vierduizend uitvoeringen in tweehonderd verschillende ensceneringen op de teller. Zoveel succes voor een satirisch theaterwerk wekte uiteraard achterdocht bij de nazistische partij, die na het grijpen van de macht in 1933 verdere uitvoeringen verbood. Uit vrees voor vervolging, vluchtten Weill en Brecht naar Amerika.

De Dreigroschenoper speelt zich af in Londen en is een fantasievolle socioparabel over de concurrentie- en existentiestrijd van twee maffiose bedelaarsbendes. Weill voorzag in een straffe partituur, waarin elementen uit jazz, tango, blues en folkloristische muziek opdoken en waarin ook naar traditionele opera en operette geknipoogd werd. In tegenstelling tot wat de titel doet vermoeden, is het werk geen opera, maar een theaterstuk met liederen en instrumentale nummers, gebaseerd op The beggar’s opera van John Gay en Johann Pepusch. Dat werk uit 1728 vertelt het verhaal van de charismatische schurk Mack the Knife. Met hun gemoderniseerde versie van deze muzikale satire spraken Brecht en Weill een politiek engagement uit en boden ze weerwerk voor het rechtser wordende klimaat van Duitsland. Eerst het vreten, dan de moraal: in De driestuiversopera lopen bedelaars, schurken, bandieten, verdwaalden, schelmen, hoeren en voddebalen elkaar voor de voeten. De Dreigroschenoper is niet alleen een prachtige fusie tussen hoge en lage cultuur, maar ook een sterk staaltje theater waarin het publiek gedwongen wordt om het getoonde in twijfel te trekken.

Voor Reinhilde Decleir, oprichtster, bezielster en regisseur van de sociaalartistieke werkplaats Tutti Fratelli, is De driestuiversopera een lijfstuk, dat nog steeds iets zinvols te vertellen heeft over onze tijd. Niet toevallig liet ze Tutti Fratelli in 2008 debuteren met deze heerlijk doortrapte opera. ‘Er bestaat niets anders over arme mensen dat zo goed en geestig geschreven is. De aanklacht van Die Dreigroschenoper is ook vandaag van tel: eerst het vreten, dan de moraal.’ Nu presenteert de groep, samen met musici van het Antwerp Symphony Orchestra, een nieuwe lezing van dit universele verhaal over groot worden en vechten om te overleven. Een puur menselijke voorstelling waarin spel, dans en zang triomferen over kapitalisme en onmenselijkheid. TJ

Vr 02.06.2017 — 20:00
Koningin Elisabethzaal, Antwerpen
Antwerp Symphony Orchestra
en Tutti Fratelli
De driestuiversopera
UITVERKOCHT

 

Categorieën:Extra, Verdieping

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s