Succesrecept in vijf stappen: van Aranjuez tot Orangejuice

(Met tips van de chef: Joaquín Rodrigo, componist van het Concierto de Aranjuez)

Stap 1: neem een gitaar en voeg daarbij het orkest

Deze stap is al meteen cruciaal. De keuze voor deze ingrediënten is immers allerminst conventioneel en hiermee maakt u ongetwijfeld indruk op uw gasten. Tenminste: als u de uitdaging succesvol weet aan te pakken. Iets te stroperige strijkers, iets te rijkelijk bedeelde blazers en uw gitaar gaat helemaal verloren. Wij bevelen u ten zeerste de tip van onze chef aan: laat de zesde snaar van de gitaar een toon lager stemmen. Dat geeft de gitaar maximale briljantie en vergroot de overlevingskans eens samengevoegd met het orkest.

Aranjuez-1Even serieus: het is geen toeval dat weinig componisten de uitdaging aangaan een concerto voor gitaar te schrijven. Het is immers aartsmoeilijk de balans tussen de fijne en kleine klank van dit instrument en die van een orkest goed te krijgen. Het was gitarist Regino Sainz de la Maza die Rodrigo, niet eens zelf gitarist, tijdens een ongewoon gezellig onderonsje in het door burgeroorlog geteisterde Spanje tot de uitdaging verleidde. De twee vrienden beleefden een slapeloze nacht voor de première uit vrees dat de gitaar tijdens het concert niet te horen zou zijn. Het tegendeel bleek waar en het imago van de gitaar als concertinstrument kreeg een geweldige boost.

Stap 2: kneed in de vorm van een concerto en strooi daarbij rijkelijk met Spaanse ritmes en versieringen

Wat de keuze van uw bakvorm betreft, volstaat de welgekende driedelige formule. De typisch Spaanse flair bekomt u door aan de stevige eerste en laatste delen onregelmatige ritmes en danspassen toe te voegen. Het tweede deel vormt de zachte kern, die – indien u de harmonieën eenvoudig houdt en de melodieën doordrenkt van Andalusische versieringen – de gedachten van uw gast mijlenver van tafel doet wegdrijven.

Behalve van een unieke instrumentatie getuigt het Concierto de Aranjuez ook van een eigenzinnige stijl. Traditie vormt het codewoord: Rodrigo grijpt terug naar de zeventiendeeeuwse klassieke vormen en integreert daarin traditioneel Spaanse elementen. Hij had hier zelfs een eigen term voor: ‘neocasticismo’.

Stap 3: bestrijk met een laagje vaag verleden en persoonlijke herinneringen

Inspireer uw gast en geef hem een hint over wat u inspireerde. De tuinen van het Palacio Real de Aranjuez, het zomerverblijf van de Habsburgse koningen, leveren alvast glorierijke verbeelding op. Tip van onze chef: ‘Het moet klinken als een verborgen bries die de boomtoppen in de parken roert, zo sterk als een vlinder, zo sierlijk als een verónica (een klassieke pas in stierengevechten).’ Wie weet, levert het u zelfs een adellijke titel op.

Rodrigo’s muziek roept de geïdealiseerde essentie van een Spaans verleden op. Hij en zijn vrouw, de Turkse pianiste Victoria Kamhi, bezochten het bewuste paleis in Aranjuez tijdens verschillende daguitstappen, niet lang nadat ze zich na hun huwelijk in 1933 in Madrid gevestigd hadden. In 1991, het jaar van Rodrigo’s negentigste verjaardag, overhandigde koning Juan Carlos I hem en zijn vrouw de erfelijke titel ‘Marqueses de los jardines de Aranjuez’ (Markiezen van de tuinen van Aranjuez).

Stap 4: laat gisten in een vat vol mythes

Vanaf nu kan u enkel afwachten en de vingers gekruist houden. De zachte kern van het concerto zou de maag van uw gast plots met een zwaar blok van deemoed moeten belasten en de resulterende verpletterende pijn zou uw gast moeten doen afvragen welke tragedie zich in godsnaam in uw leven afspeelde…Aranjuez-2

Wie het heeft over het Concierto de Aranjuez kan het doorgaans niet nalaten een van de dieptepunten in Rodrigo’s leven ter sprake te brengen: Victoria’s miskraam, waarbij ze zelf bijna het leven liet. Volgens Pepe Romero, wiens interpretatie van het concerto op de diepste appreciatie door de componist zelf kon rekenen, zette Rodrigo in het tweede deel zijn intense wanhoop om naar een muzikale smeekbede tot god. In haar autobiografie lijkt Victoria het verhaal van Romero te bevestigen – en wie kan hen tegenspreken? Toch zijn er nog volgende feiten: in november 1938, twee maanden na het onderonsje met Regino Sainz de la Maza, had Rodrigo de hele compositie al in zijn hoofd – zo herinnerde hij het zich enkele jaren later. Het tragische verlies van zijn eerste kindje vond plaats in mei 1939. Het is waar dat het manuscript pas in de loop van dat jaar af was, maar in hoeverre het tweede deel de emotionele sporen bevat van die tragedie in mei, is moeilijk te achterhalen. Rodrigo deed alvast zelf geen moeite om feiten van fictie te scheiden…

Stap 5: serveer met sinaasappelsap

Probeer zoveel mogelijk te verhinderen dat anderen uw recept herschrijven. Het zal de eetlust van uw gasten alleen maar aanwakkeren en uiteindelijk zult u beseffen dat dit de populariteit van uw recept ten goede komt. Concierto d‘Orangejuice: niet de oorspronkelijke bedoeling, maar valt zeer in de smaak bij wie geen Spaanse tongval heeft!

In 1961 beval het Franse tijdschrift ELLE zijn lezers vliegensvlug naar de winkel te hollen en één van de laatste exemplaren te bemachtigen van Miles Davis’ album Sketches of Spain. De opname zou immers ‘verboden worden’. Op het album stond een jazzversie voor trompet en orkest van het tweede deel van het Concierto de Aranjuez. Zoals met de ontelbare andere versies die daarna her en der opdoken, was Rodrigo er aanvankelijk niet mee opgezet dat zijn toestemming helemaal niet gevraagd was. Toch bereikte het werk een ongewoon breed publiek. Vocale en elektronische versies; jazz, rock en lichte muziek; bas, viool, klarinet, sax en elektrische gitaar: het bleek een ware epidemie. Plezant om weten: Deep purple bracht een vocale bewerking van het tweede deel uit onder de titel The orange juice song en in de film Brassed Off maakte men handig gebruik van diezelfde woordspeling: Concierto d’Orangejuice – concerto van sinaasappelsap! SV

Gitarist Jan Depreter brengt Concierto de Aranjuez van Rodrigo op zaterdag 6 februari in De Roma en op zondag 7 februari in deSingel. Nog op het programma: De vuurvogel van Stravinski en Taras Bulba van Janacek. Met deFilharmonie onder leiding van Rory MacDonald.
infotickets

Categorieën:Extra

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s