‘Het pianotrio is de ideale kamermuziekbezetting’ – Storioni Trio

Storioni Trio 1

Niets zo gevaarlijk als een sappig citaat. Voor je het weet, verschijnt je terloopse opmerking op borduursels en in dikke bundels tussen de spreekwoorden en adagia. Of nog erger, bovenaan een artikel. Voor onze interviewreeks Tussen aanhalingstekens krijgen concertmeester Wouter Vossen en eerste solist cello Marc Vossen zes citaten voorgeschoteld van bekende musici of muziekkenners.

Storioni Trio 2

‘Muziek is je eigen ervaring, je eigen gedachten, je eigen wijsheid. Als je ze niet ‘leeft’, zal de muziek ook niet klinken.’
Charlie Parker

Charlie Parker komt uit een heel ander genre. Luisteren jullie wel eens naar jazz? Wat steken jullie als klassieke muzikanten op van jazzmuziek?

M Ik luister eerlijk gezegd heel weinig naar muziek. Ik ben de hele dag bezig met muziek.

W Klopt, ik zet niet als ontspanning nog eens rustig een symfonie op. Als ik naar een klassieke plaat luister, ontspan ik niet, dan ben ik aan het werk. Automatisch ga ik doorluisteren: ‘Wat is het tempo?’, ‘Wat doen de violen?’ en ‘Hier is het niet helemaal gelijk’. Dan liever wat jazz. Ik luister in de auto veel naar jazzmuziek, maar dan niet per se om ervan te leren, wel om ervan te genieten.

M Maar om terug te komen op het citaat, je eigen ervaringen, je gedachten, je wijsheid en ook je onwijsheid heb je natuurlijk altijd bij je, maar dat is niet echt iets waar ik bewust mee bezig ben terwijl ik muziek maak. Je neemt het wel mee, maar ik probeer toch zoveel mogelijk één gedachte te hebben in wat ik doe. In een orkest is dat lastig omdat je, zeker als aanvoerder, veel zaken in de gaten moet houden. en als je solo speelt, ben je vooral bezig met het maken van de perfecte lijn en melodie.

Zou je dan zeggen dat je meer muzikant bent in je trio dan in een orkest?

M Neen, maar wel een andere muzikant. in een orkest speel je met z’n tienen of met z’n achten, en zorgen we dat het zoveel mogelijk als één klinkt en dat het past in het geheel. Binnen het trio ben je daar natuurlijk ook mee bezig, maar je kent elkaar zo goed en omdat je maar met drie bent, is er veel flexibiliteit. Zeker als je al twintig jaar bezig bent. Je probeert echt met drie om die perfecte muzikale lijn en inhoud te zetten.

W Je bent natuurlijk ook niet alleen musicus, je bent ook mens. Alle ervaringen die je als mens opdoet, neem je ook mee in de muziek. Iedereen doet dat trouwens in zijn werk. Muziek is natuurlijk wel een heel mooie manier om je uitlaatklep te vinden. Ik denk dus dat die persoonlijke benadering van de muziek juist steeds belangrijker wordt, maar ze mag nooit de componist of de compositie overschaduwen. De persoon mag nooit voor de partituur komen, vind ik.

‘Echt belangrijk is dat je je niet vastpint op een bepaalde favoriet en die probeert te imiteren. Muzikanten die dit wel doen krijgen een geluid ingeplant en kunnen op de duur niet anders meer spelen.’
Itzhak Perlman

Zijn jullie als musicus ooit in de verleiding gekomen om anderen na te spelen? Ik kan me voorstellen dat je als jonge muzikant bepaalde voorbeelden hebt en dat je hun trucjes of kneepjes begint te imiteren.

M Uiteraard heb je voorbeelden als je jong bent. In mijn tijd was dat Yo-Yo Ma. Iedereen wilde doen wat Yo-Yo Ma doet, maar dat laat je ook weer achter je. En als je een goede leraar hebt, dan stimuleert hij je om je eigen persoonlijkheid te ontwikkelen.

W Het is wel zo dat bepaalde muzikanten een grote invloed op je hebben. In mijn geval is dat bijvoorbeeld Herman Krebbers. Hij heeft veel invloed gehad op hoe ik aankijk tegen het vak van concertmeester of musicus, maar om dan te zeggen dat ik hem ging naspelen, dat niet.

M Je hebt ook leraars die je, voordat je een stuk gaat studeren, alle boogstreken en vingerzettingen op papier geven. Dan krijg je een exacte kopie van wat iedereen doet. Ik heb het geluk gehad dat ik nooit zo’n leraars heb gehad. Ik mocht het altijd zelf uitzoeken. Dat duurt dan wel wat langer, maar het zorgt ook dat je een eigen kijk krijgt op de dingen.

W Zeker als je jong bent, is het natuurlijk heel behulpzaam als je van de ervaring van een leraar gebruik kan maken, maar gaandeweg moet je toch op eigen benen gaan staan. Je moet op zoek gaan naar een evenwicht tussen het respecteren van de partituur en het op je unieke, eigen manier doen.

‘Muziek biedt een hogere openbaring dan alle wijsheid en filosofie.’
Ludwig van Beethoven

Jullie zijn vakmensen. Is muziek voor jullie nog steeds een openbaring?

W Ja, je wordt toch vaak verrast door wat er loskomt uit een partituur. Het is natuurlijk een heel gewaagde uitspraak, maar ik kan me wel voorstellen dat muziek een directer gevoel oplevert dan wijsheid.

M Wijsheid en filosofie kan je alleen in woorden vatten, en muziek is net datgene, behalve zang dan, dat niet in woorden te vatten is. Je hoort ook steeds weer andere dingen in de muziek, want je leven staat niet stil. Op elke leeftijd of op elk moment van de dag luister je weer anders.

Geldt die openbaring ook voor stukken waar je al heel lang mee bezig bent? Kunnen die nog steeds voor een nieuwe ervaring zorgen?

W Ja, zeker. Ik geef een voorbeeld: ik speel al bijna mijn hele leven de pianotrio’s van Beethoven, maar het is een ongelofelijke verrijking en openbaring geweest toen we ze zijn gaan spelen met fortepiano en op darmsnaren. Dat gevoel ben je ook bijna onmiddellijk weer kwijt trouwens. Dat is dan ook het leuke, of net het frustrerende, eraan.

‘Wanneer je wakker wordt in anticipatie van een erg mooie nieuwe dag, dan wekt zoiets je enthousiasme op. Je neemt een stuk muziek en je voelt je als herboren. Je voelt dan: ‘dit is wat ik mijn hele leven lang wilde doen.’ Ik denk niet dat we met het trio ooit het gevoel hadden dat we zo diep mogelijk in een meesterwerk moesten duiken.’
Menahem Pressler

Volgens Pressler voelde hij met het Beaux Arts Trio niet de noodzaak om elke noot om te spitten. Voelen jullie die noodzaak? Hoe gaan jullie te werk als pianotrio?

W Wij zijn als pianotrio enorm schatplichtig aan het Beaux Arts Trio. Zij hebben echt pionierswerk verricht. Ze zaten standaard iedere zomer in Zwitserland in een studio om de volgende plaat op te nemen. Zij hebben alle trio’s opgenomen en hadden ook haast, denk ik, om zoveel mogelijk te spelen en zoveel mogelijk muziek te leren kennen. Dat ligt bij ons net iets anders. Het is ook een wat krampachtige houding om zo diep mogelijk in een meesterwerk te willen doordringen.

M Het heeft volgens mij ook te maken met hemzelf. Het waren drie solisten bij elkaar, elk met een sterke persoonlijkheid. Als je dan je eigen wil gaat opdringen, dan blokkeert het zaakje. Je moet heel open met drie vanalles willen uitproberen.

W En dat doen wij ook. We spelen natuurlijk erg veel concerten en dat zorgt ervoor dat je samen kan beslissen om het de ene avond zo en de andere avond zus te spelen. Wat dat betreft, zitten we in een luxepositie.

M Klopt. Als iemand het initiatief neemt, dan ga je daarin mee zonder enige begrenzing. Heb je daar geen zin in en blijf je op je eigen pad, dan krijg je niet die verdieping. je moet wel openstaan voor dingen waarvan je misschien in eerste instantie niet denkt dat het iets zal opleveren.

Jullie spraken daarnet over de verhoudingen binnen het Beaux Arts Trio. Hoe liggen de verhoudingen in het Storioni Trio? Jullie zijn twee broers. Hangen jullie daardoor meer samen?

M Nee, we zijn alle drie heel verschillend. Veel mensen denken vaak dat Bart en Wouter broers zijn, maar Wouter en ik zijn net zo verschillend als Bart en ik. en dat is net het geluk. We denken en voelen verschillend, waardoor het spectrum waaruit je kan kiezen ook zeer groot is. Je kan dingen vanuit heel veel kanten bekijken. Dus je zou niet zeggen dat er één dominante figuur in het trio is?

W Neen, dat is ook volstrikt achterhaald, denk ik.

M Dan begin je beter een Vossen Trio!

‘Persoonlijk vond ik het makkelijk om mijn balans te vinden in een trio. Een trio heeft een specifieke dynamiek, die anders is dan andere kamermuziekbezettingen: stabieler, compacter en beter in balans, omdat elke speler de enige op zijn instrument is.’
Susan Tomes

Is het pianotrio, met elk instrument op zichzelf, de ideale kamerbezetting?

W Absoluut! Voor mij persoonlijk is het pianotrio om veel redenen de ideale kamermuziekbezetting. Je hebt niet te maken met de krampachtige sociale structuur van een strijkkwartet. In een pianotrio heb je allemaal tegelijk een leidende en een dienende rol. er is genoeg ruimte voor elke rol, en dat is natuurlijk heel anders in een strijkkwartet.

M Het enige wat niet natuurlijk is, is piano versus strijker. Je moet wel het vertrouwen hebben dat die balans goed is.

W En op een bepaalde manier maakt dat het leven ook net gemakkelijker, omdat een piano zich maar zeer ten dele kan aanpassen aan strijkers. De discussies zijn dus ook korter.

M Dat je met drie bent, is ook een groot voordeel. In een kwartet kan je namelijk een enorme patstelling krijgen. Binnen het Storioni Trio hebben we sowieso lang geleden afgesproken dat als iemand een idee heeft, we het gewoon uitproberen en wel zien waar we uitkomen.

‘Ik houd van mijn rol als uitvoerder, als bemiddelaar tussen de wereld van de componist en de verbeeldingskracht van de luisteraar. Ik heb een verantwoordelijkheid en de kans, om de wereld van de componist tot leven te brengen en naar de luisteraar over te dragen. Dat doe ik met volle overtuiging, zelfs wanneer het stuk mijzelf niet echt aanspreekt.’
Jean-Guihen Queyras

Altijd alles met volle overtuiging doen, zelfs als de muziek jullie niet aanspreekt. Lukt dat?

W Ik kan me helemaal vinden in het citaat van Queyras. Hij heeft het heel mooi verwoord. Het is eigenlijk ook je plicht als uitvoerend musicus.

M Ik heb altijd van onze mijn moeder geleerd dat je op dezelfde manier moet spelen, of er nu één of duizend mensen in de zaal zitten. En dat geldt ook voor de muziek. Je moet de muziek toch spelen, dus waarom zou je het niet met volle overtuiging doen?

W Je bijt je ook vast in zo’n stuk muziek, want meestal is een partituur niet iets wat je zomaar even van het blad leest. Je wordt gedwongen om het ook echt te leren en als je het dan eenmaal kan, dan wil je natuurlijk ook dat muzikale verhaal zo goed mogelijk brengen. Het komt echt heel zelden voor, dat je op het podium zit of staat en dat je het gevoel hebt dat je er niet in geslaagd bent om het werk naar eer en geweten te verdedigen. Het kan zijn dat je het resultaat niet helemaal goed vindt, maar je geraakt op de een of andere manier toch steeds een beetje onder de indruk van een werk. HS & TJ

Storioni Trio brengt onder leiding van Philippe Herreweghe het Tripelconcerto van Beethoven, op 7 april in CC De Spil in Roeselare, op 8 en 10 april in deSingel in Antwerpen en op 9 april in Muziekcentrum De Bijloke Gent. Nog op het programma: Con brio van Widmann en de Achtste symfonie van Beethoven.
infotickets

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s