Als muzikant geboren – Muziek biedt emotie en structuur voor elk kind

Samen met uw (klein)kinderen naar een klassiek concert gaan… rijzen uw haren al ten berge bij de gedachte aan kids die de concertzaal op stelten zetten of zagen over saaie muziek? Think again. kinderen zijn doorgaans een pak muzikaler dan volwassenen, en bovendien kan muziek een ontzettend goede invloed hebben op hen. Ontdek tijdens een KIDconcert van deFilharmonie – perfect op hun maat gemaakt – hoe zij én u samen kunnen genieten van een streepje klassieke muziek.

Mozart, het wonderkind. Als er iemand een klik kan maken met een jong publiek, dan moet hij het wel zijn. Zeker als deFilharmonie acteurs Michaël Pas en Alice Reijs het podium opstuurt als broer en zus Mozart voor het KIDconcert Mijn broer is een wonderkind. deFilharmonie maakt er een erezaak van om ook het jonge publiek te dienen. ‘Kinderen hebben recht op kunst en cultuur’, zegt Ilse Delmeire. Ze is coördinator van opMaat, het jongeren- en diversiteitsprogramma van deFilharmonie. ‘Cultuureducatie genereert een verbeeldingskracht bij kinderen die hen voor de rest van hun leven een groter referentiekader geeft. Daarom vinden we het ontzettend belangrijk om àlle kinderen met muziek in contact te brengen, en ik denk dat we ons daarin onderscheiden van veel andere cultuurhuizen.

Voor maatschappelijk kwetsbare kinderen is de school de cruciale weg, vandaar bijvoorbeeld onze muzikale bootcamps, heel intense samenwerkingen met bepaalde scholen, en onze OORcolleges, schoolvoorstellingen op basis van aantrekkelijke muziekwerken en leuke verhaallijnen. Met onze schoolvoorstellingen bereiken we vlotjes 15.000 kinderen per jaar. We werken ook samen met diensten als Inburgering, het OCMW en de School van Vrede van de Sint-Egidiusgemeenschap om zoveel mogelijk maatschappelijk kwetsbare kinderen te bereiken. Daarnaast staan er ook KIDconcerten op het programma voor families die graag aan cultuur doen.’

‘Cultuureducatie genereert een verbeeldingskracht bij
kinderen die hen voor de rest van hun leven een
groter referentiekader geeft.’

Het muzikale kind
Kinderen en muziek vormen een magische combinatie, zo blijkt als je je oor even te luisteren legt bij de vele professionals in ons land die beide met elkaar in contact brengen. Al wil Hans Van Regenmortel, artistiek coördinator van Musica (Impulscentrum voor muziek) en auteur van boeken als Klanksporen. Breinvriendelijk musiceren, dan wel eerst even het begrip ‘muziek’ situeren in tijd en ruimte. ‘Muzikaliteit is ouder dan taligheid’, zegt hij. ‘Voor de mensen spraken, was communicatie een holistisch, ondeelbaar geheel van klank, muziek en beweging. Op die manier is muziek een breder begrip dan hoe wij het vandaag hanteren. Dat geldt ook ten opzichte van andere plekken in de wereld. Onze hedendaagse Westerse beleving van muziek is nogal passief. Dat is historisch gegroeid. In onze technologische maatschappij hoeven we nog maar op een knop te drukken om muziek te horen. De behoefte om muziek te horen is heel groot, maar op die manier is de behoefte om zelf muziek te maken ondergesneeuwd. Sommige culturen hebben zelfs geen apart woord voor ‘muziek’ zoals wij het kennen, want daar is het vanzelfsprekend dat iedereen betrokken is bij de totaalbeleving: een instrument bespelen, zingen, dansen, samenzijn en je verbinden met anderen.’

Die benadering van muziek sluit veel beter aan bij de manier waarop kinderen muziek beleven. ‘Muzikaliteit is effectief een manier van communiceren voor baby’s en peuters, omdat ze nog niet kunnen spreken’, zegt Van Regenmortel. ‘Ze reageren ook met heel hun lichaam op muziek.’

‘Elke mens heeft een natuurlijke aanleg voor muzikaliteit, en door
kinderen erin te stimuleren, kunnen ze eventueel een bijzonder
talent ontdekken.’

Geen wonder dus dat het helemaal niet vreemd is om met je kinderen, hoe klein ze ook nog zijn, naar muziekvoorstellingen te gaan en hen muziek‘onderwijs’ te geven. ‘De gevoeligheid voor muzikaliteit is al heel vroeg aanwezig’, weet Karel Van Ransbeeck van Theater De Spiegel. Zij maken muziekvoorstellingen speciaal voor nul- tot driejarigen. ‘De communicatie tussen een moeder en haar pasgeboren baby is heel muzikaal. Het is wetenschappelijk bewezen dat het wel degelijk zin heeft om kinderen al voor acht maanden met muziek in contact te brengen, net omdat hun muzikaliteit vanaf dat moment op de achtergrond verdwijnt omdat de focus op taal groter wordt. Het is maar omdat hun muzikaliteit niet of verkeerd wordt geprikkeld, dat ze dingen afleren.’

Met baby’s, peuters en kleuters naar muziek luisteren en muziek maken, werpt zijn vruchten af voor de rest van hun leven. ‘Hersenonderzoek heeft het aangetoond’, vertelt Karel Van Ransbeeck. ‘Muzikale prikkels leggen wortels om verbindingen te maken in de hersenen. Het kan zijn dat de bruggetjes met de tijd verdwijnen, maar de wortels blijven zitten, en zo wordt het makkelijker om later opnieuw die bruggetjes te maken. Het is zoals mensen die als kind leerden zwemmen en fietsen en dat nooit verleren.’ Door al op jonge leeftijd muzikaliteit te verwerven als een volwaardige taal, kan muziek ook een link krijgen met wat je zélf te zeggen hebt, stelt Hans Van Regenmortel. ‘Als muziek niet vanbinnenuit komt, is het heel moeilijk om ze te brengen’, zegt hij. Even vergelijken met onze taal: ‘Stel dat je een tekst moet declameren in een taal die je niet kent. Met oefening en dril lukt dat misschien, maar je maakt geen connectie. Lezen en schrijven leer je ook pas als je taligheid helemaal ontwikkeld is. Dan pas kan je dingen gaan opschrijven en begrijpen wat iemand anders schrijft. Zo kan je ook pas muziek van anderen brengen als je de taal door en door kent.’

Sociale, emotionele en intellectuele boost
Steeds meer wetenschappelijk onderzoek toont het belang van kunst, waaronder muziek, voor kinderen aan. De Veerman, dat net zoals Musica samenwerkt met deFilharmonie, ontwikkelt uiteenlopende kunsteducatieve projecten. ‘Muziek is een bepaalde manier van ordenen, anders dan de dagdagelijkse manier van ordenen. Kinderen hebben ook dat vermogen’, vertelt artistiek en zakelijk leider Tijl Bossuyt. ‘Uit onderzoek blijkt dat dat vermogen stimuleren emotioneel, sociaal en intellectueel heel bevorderend is. Elke mens heeft een natuurlijke aanleg voor muzikaliteit, en door kinderen erin te stimuleren, kunnen ze eventueel een bijzonder talent ontdekken. Sommigen zullen er helemaal geen talent voor hebben, maar dan nog zullen ze er heel wat van opsteken dat vertaalbaar is naar andere domeinen. Zo is het geweten dat alles wat met muziek en wiskunde te maken heeft, in de hersenen sterk met elkaar in verbinding staat. Het beeldende staat dan weer sterk in verbinding met het verbale.’

‘De rol van ouders is heel belangrijk. Kinderen kiezen
niet wat ze te horen en te zien krijgen, dat traject stippelen
de ouders voor hen uit.’

‘Als we workshops geven in scholen, zien we ook het onmiddellijke effect op kinderen. Leerkrachten zeggen vaak dat ze ‘andere’ kinderen zien. Kinderen die bijvoorbeeld niet goed kunnen stilzitten, kunnen op een andere manier aan hun trekken komen omdat ze een andere taal aangeboden krijgen die hen extra mogelijkheden biedt.’ ‘Muziek is een heel universele taal’, vult Karel Van Ransbeeck aan. ‘Het bijzondere aan muziek is dat aan de ene kant de emotionaliteit en gevoeligheid groot is, en het aan de andere kant heel gestructureerd is. Muzikale kinderen kunnen bijvoorbeeld logischer redeneren, kunnen makkelijker structureren in hun leven. Ik zal niet zeggen dat dat het leven makkelijker maakt, maar toch aangenamer.’

U leest het al, er zit voor ouders maar één ding op: breng muziek in het leven van uw kinderen. Ga samen naar voorstellingen en maak samen muziek. ‘De rol van ouders is heel belangrijk’, vindt Karel Van Ransbeeck. ‘Kinderen kiezen niet wat ze te horen en te zien krijgen, dat traject stippelen de ouders voor hen uit.’ Tijl Bossuyt: ‘Als je heel eenvoudige dingen doet met je kinderen, zoals samen zingen en muziek maken, en niet alleen reproduceren maar ook simpele dingen creëren en improviseren, zet je al belangrijke stappen in hun muzikale ontwikkeling.’ SVB

Kom met uw kinderen naar de KIDconcerten van deFilharmonie, dit seizoen deelt het orkest het podium met Michaël Pas, Alice Reijs, Nico Sturm en Dimitri Leue. U vindt een overzicht van alle concerten voor kinderen op www.defilharmonie.be/kidconcerten

Categorieën:Verdieping

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s